Fillimi i mandatit të Andy Burnham ka qenë pozitiv. Mbështetja për të është rritur, paraqitjet e tij publike janë pritur mirë dhe stili i drejtpërdrejtë i komunikimit ka krijuar përshtypjen e një qeverie me energji të re. Megjithatë, mbi këtë fillim të favorshëm qëndron një rrezik që nuk varet nga politika e brendshme britanike: paparashikueshmëria e presidentit amerikan Donald Trump.
Përvoja e Keir Starmerit tregoi se edhe shenjat e para të përmirësimit ekonomik mund të zhbëhen shpejt nga vendime të marra në Uashington. Për këtë arsye, pyetja kryesore për Burnhamin nuk është vetëm se si duhet të sillet me Trumpin, por si duhet ta ndërtojë politikën e jashtme të Britanisë në një mënyrë që ta bëjë vendin më pak të varur nga vendimet e presidentit amerikan.
Deri tani, debati është përqendruar te mënyra e komunikimit me Trumpin. Disa mendojnë se Burnham duhet të ndjekë shembullin e Starmerit, duke shmangur përplasjet dhe duke përdorur diplomacinë e butë. Të tjerë argumentojnë se Trumpi respekton vetëm forcën dhe se ndaj tij duhet mbajtur një qëndrim më i ashpër. Por të dyja qasjet kanë treguar kufizime. Presidenti amerikan vepron shpesh në mënyrë impulsive, ndryshon qëndrim pa paralajmërim dhe nuk ndjek gjithmonë një vijë të qëndrueshme politike.
Pikërisht për këtë arsye, është e gabuar të mendohet se një kryeministër britanik mund të ketë ndikim të madh mbi vendimet e Trumpit. Britania mund të ketë qasje te administrata amerikane, por qasja nuk do të thotë domosdoshmërisht ndikim. Edhe zyrtarët e lartë amerikanë shpesh kanë pak mundësi ta ndryshojnë drejtimin e presidentit të tyre.
Zgjidhja, pra, nuk është përpjekja për ta ndryshuar Trumpin, por zvogëlimi i ekspozimit të Britanisë ndaj vendimeve të tij. Kjo do të kërkonte një ndryshim të gjerë strategjik, në përputhje me frymën që Burnham ka premtuar të sjellë edhe në politikën e brendshme: të flasë hapur, të përballet me problemet e mëdha dhe të shkëputet nga bindjet e vjetra që nuk i shërbejnë më vendit.
Në këtë drejtim, Britania duhet të shohë më shumë nga Evropa. Vendet evropiane po ndërtojnë gradualisht një arkitekturë më të përbashkët sigurie. Ato po marrin hua së bashku, po bashkojnë burimet dhe po financojnë prokurimin e përbashkët të mbrojtjes. Programet e reja evropiane synojnë jo vetëm forcimin e mbrojtjes, por edhe mbështetjen e Ukrainës dhe uljen e varësisë nga Uashingtoni.
Ky bashkëpunim nuk kufizohet vetëm te mbrojtja ushtarake. Bashkimi Evropian ka vepruar së bashku edhe në energji, vaksina, siguri kibernetike, ndërhyrje në zgjedhje, klimë dhe migracion. Në një botë gjithnjë e më të paqëndrueshme, vendet evropiane po kërkojnë siguri përmes veprimit të përbashkët, ndërsa Britania mbetet jashtë shumë prej këtyre mekanizmave.
Afrimi me Evropën ka edhe një dimension të rëndësishëm ekonomik. Rritja e shpenzimeve të mbrojtjes mund të shërbejë si instrument për riindustrializimin e kontinentit. Vendet evropiane po përpiqen të blejnë më shumë pajisje të prodhuara brenda Evropës, në vend që të varen nga industria amerikane. Kjo krijon vende pune, forcon kapacitetet prodhuese dhe mban kapitalin brenda ekonomive evropiane. Nëse Britania mbetet jashtë kësaj qasjeje, industria e saj rrezikon të humbasë.
Siguria ekonomike është po aq e rëndësishme sa ajo ushtarake. Globalizimi dhe ndërvarësia mund të përdoren si mjete presioni. SHBA-ja mund të vendosë tarifa, ndërsa Kina kontrollon një pjesë të rëndësishme të metaleve të rralla dhe zinxhirëve të furnizimit. Një shtet i vetëm si Britania e ka të vështirë të mbrohet nga dy fuqi të tilla. Pavarësia e vërtetë mund të arrihet vetëm duke qenë pjesë e një blloku mjaftueshëm të madh për të ndërtuar qëndrueshmëri dhe vetëmjaftueshmëri.
Politikisht, një afrim i tillë me BE-në mund të duket i guximshëm, por opinioni publik britanik ka ndryshuar. Shumë britanikë e konsiderojnë Brexit-in një dështim dhe mbështesin marrëdhënie më të ngushta me Bashkimin Evropian. Një shumicë e qartë i jep përparësi lidhjeve me Evropën përpara atyre me Shtetet e Bashkuara. Kjo tregon se tabutë politike të viteve të fundit nuk pasqyrojnë më domosdoshmërisht qëndrimin e publikut.
Një politikë e jashtme e Burnhamit duhet të nisë nga realiteti i sotëm, jo nga zakonet e së kaluarës. Britania duhet të largohet gradualisht nga varësia e tepruar ndaj Uashingtonit dhe të ndërtojë marrëdhënie më të thella me fqinjët evropianë. Kjo do ta bënte vendin më të qëndrueshëm ushtarakisht, më të mbrojtur ekonomikisht dhe më pak të cenueshëm nga vendimet e paparashikueshme të një presidenti amerikan.
Në vend që të mbështetet te një aleat i vetëm dhe i paqëndrueshëm, Britania duhet të bashkëpunojë më ngushtë me partnerët e saj më të afërt. Nëse Burnham synon të sfidojë status quo-në që ka dëmtuar vendin gjatë dekadës së fundit, ai duhet të përballet edhe me trashëgiminë e Brexit-it dhe ta orientojë Britaninë përsëri drejt Evropës./Nga “TheGuardian”
