A është e drejtë e anijeve izraelite të ndalojnë Flotiljen në atë që quhet “zona e mbikëqyrjes” ku arritën mbrëmë?
Përgjigjet Marina Castellaneta, profesoreshë e së Drejtës Ndërkombëtare në Universitetin e Barit, eksperte për të drejtat e njeriut: “Zona e detit ku ndodhet Flotilja Global Sumud është një zonë ujërash ndërkombëtare ku vlen parimi i lirisë së deteve dhe sovraniteti i shtetit që ka flamurin e anijes. Një shtet tjetër nuk mund të kryejë kontrolle në bord përveç rasteve specifike si dyshimi për pirateri ose trafikim njerëzor.”
A mundet Izraeli të përdorë argumentin e bllokadës detare për të ndërhyrë ndaj anijeve?
“Izraeli pretendon bllokadën detare që në ato ujëra zbatohet që nga viti 2009. Megjithatë, rregullat që qeverisin bllokadën, të parashikuara në manualin e Sanremos të vitit 1994, që përcakton parimet në rast lufte detare, përcaktojnë se nuk mund të pengohet kalimi i mallrave të nevojave bazë nëse popullsia civile nuk ka ushqim apo mjete për jetesë.”
Pse nuk ka ende një korridor detar për të çuar mallrat e nevojshme?
“Izraeli thotë se ndihmat nuk mund të arrijnë dhe as nuk kanë arritur kurrë. Marrëveshjet e Oslos, që kurrë nuk u zbatuan, parashikonin që ujërat përballë Gazës t’i nënshtroheshin Autoritetit Kombëtar Palestinez dhe siguria e jashtme t’i takonte Izraelit deri në realizimin e dy shteteve.”
Pse Izraeli nuk priti që Flotilja të arrinte në ujërat territoriale, pra 12 milje detare nga bregu?
“Është e vështirë të thuhet, duke qenë Izraeli një fuqi pushtuese, që ujërat e Gazës janë ujëra territoriale izraelite. Siç është thënë disa herë nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë, çdo ndërhyrje si pushtues është e paligjshme. Gjithashtu, edhe në ujërat territoriale, anijeve civile u lejohet kalimi paqësor, pra nëse nuk shkakton rrezik për sigurinë. Nuk mund të ndërhyhet në bordin e anijes nëse kjo nuk kërkon ndihmë (SOS).”
Izraeli pretendon se në disa anije ka persona të lidhur me Hamasin.
“Duhen prova, nuk mjafton ta thuash. Izraeli ka ndërhyrë në shkelje të së drejtës ndërkombëtare, si në vitin 2009 kundër anijeve turke ku humbën jetën 9 aktivistë.”
Çfarë ndodhi më pas?
“Ishte një komision hetimor i OKB-së që vërtetoi përgjegjësitë dhe shkeljen e së drejtës ndërkombëtare. Civilët që nuk marrin pjesë në luftime kanë të drejtë mbrojtjeje edhe në zona lufte.”
Anëtarët e Flotiljes u ndaluan, siç ndodhi edhe në qershorin e kaluar me aktivistët e një tjetër ekspedite në të njëjtat ujëra?
“Jemi në një kontekst lufte, pushtimi dhe shkeljesh të vazhdueshme të së drejtës ndërkombëtare. Nëse kjo histori do të përfundojë me kontrolle, zbarkimin e aktivistëve në Izrael dhe rikthimin e tyre, kjo mund të konsiderohet si një shkelje më pak e rëndë e së drejtës ndërkombëtare duke parë kontekstin.”
A ndryshon situata nga fakti që në bord ka deputetë?
“Jo nga pikëpamja ligjore. Mbrojtja e civilëve është e njëjtë për të gjithë.”
Pse u ndaluan anijet e Marinës italiane dhe asaj spanjolle? A kishte rrezik real për krijimin e një “casus belli” (shkak për luftë)?
“Mendoj se ndaluan më shumë për arsye politike dhe sigurie: praninë e anijeve të shteteve të tjera brenda 120 miljeve detare që rritej rreziku i luftës.”
Marrë nga Corriere Della Sera