Franca po përjeton një tjetër ditë të tensionuar, pasi qindra mijëra qytetarë kanë dalë në rrugë në qytete të ndryshme të vendit, duke iu bashkuar grevës dhe protestave mbarëkombëtare kundër rritjes së kostos së jetesës, pagave të ulëta dhe përkeqësimit të shërbimeve publike.
Protestat e së enjtes, 5 nëntor, janë organizuar nga sindikatat kryesore franceze dhe janë mbështetur nga studentët, mësuesit dhe punonjës të sektorëve të ndryshëm. Ata kërkojnë paga më të larta, kushte më të mira pune, mbrojtjen e vendeve të punës dhe më shumë investime në arsim, shëndetësi dhe shërbime publike.
Pakënaqësia ndaj qeverisë është rritur gjatë javëve të fundit, ndërsa protestat që fillimisht nisën nga studentët janë shndërruar në një lëvizje më të gjerë kundër situatës ekonomike dhe politikave të qeverisë.
Çfarë po kërkojnë protestuesit?
Në qendër të revoltës është vështirësia ekonomike me të cilën po përballen shumë familje franceze. Qytetarët ankohen se pagat nuk po përballojnë rritjen e çmimeve dhe se jetesa po bëhet gjithnjë e më e vështirë.
Sindikatat kanë paraqitur disa kërkesa kryesore:
– Rritjen e pagave dhe të pensioneve
– Uljen e kostos së jetesës dhe përmirësimin e fuqisë blerëse
– Mbrojtjen e vendeve të punës dhe të industrisë franceze
– Më shumë fonde për shkollat, spitalet dhe shërbimet publike
– Përmirësimin e kushteve të punës dhe shpërndarjen më të drejtë të pasurisë
Një nga sindikatat më të mëdha të vendit, CFDT, kërkon rritjen e pagës minimale me të paktën 100 euro neto në muaj. Aktualisht, paga minimale është rreth 1,478 euro neto në muaj.
Qeveria ka pranuar se po shqyrton mundësinë e rritjes së pagës minimale, por deri tani nuk ka paraqitur një paketë të gjerë masash për të përmbushur kërkesat e protestuesve. Ajo përballet edhe me vështirësi për të kontrolluar deficitin buxhetor.
Protestat përfshijnë studentët dhe punonjësit
Lëvizja nisi në fund të shtatorit, kur nxënësit dhe studentët dolën në protesta për shkak të kushteve të dobëta në shkolla dhe mungesës së investimeve në arsim.
Më pas, pakënaqësia u përhap edhe te punonjësit e sektorit publik dhe privat, duke përfshirë mësuesit, punonjësit e hekurudhave, shëndetësisë, postës dhe administratës.
Sipas të dhënave të raportuara nga autoritetet, deri në orët e para të pasdites rreth 270 mijë persona kishin marrë pjesë në 180 protesta jashtë Parisit.
Në kryeqytet, protestuesit u mblodhën në sheshin Place de la République dhe marshimi vijoi drejt Place de la Nation. Në protestë pati edhe muzikë, ndërsa një orkestër performoi përpara demonstruesve.
Autoritetet franceze kanë vendosur rreth 70 mijë policë dhe efektivë të sigurisë në të gjithë vendin për të garantuar rendin gjatë protestave.
Masat e forta të sigurisë vijnë pas ngjarjeve të 17 tetorit, kur demonstratat u shoqëruan me përplasje, akte dhune dhe grabitje të dyqaneve e dëmtime të ndërtesave publike.
Qeveria kërkon të shmangë përsëritjen e atyre skenave. Ministri i Brendshëm ka paralajmëruar reagim të fortë ndaj çdo akti dhune.
Megjithatë, jo të gjitha protestat kanë qenë të dhunshme. Shumë prej tyre janë zhvilluar në mënyrë paqësore, ndërsa organizatat sindikale kanë kritikuar edhe kufizimet e vendosura ndaj tubimeve dhe mënyrën e ndërhyrjes së policisë.
Probleme në transport, shkolla dhe shërbime publike
Greva ka shkaktuar ndërprerje në disa prej shërbimeve kryesore të vendit.
Transporti: Lëvizja e trenave është prekur, veçanërisht linjat rajonale dhe ato në zonën e Parisit. Ka pasur vonesa dhe anulime.
Shkollat: Një numër i konsiderueshëm shkollash janë mbyllur ose kanë zhvilluar mësim të kufizuar. Rreth një e treta e shkollave të mesme janë prekur nga greva.
Kulla Eifel: Monumenti është mbyllur për vizitorët për shkak të grevës.
Shëndetësia dhe administrata: Pjesëmarrja e punonjësve në grevë ka sjellë vështirësi në ofrimin e disa shërbimeve.
Në Paris, transporti publik ka funksionuar me kufizime në disa linja, ndërsa udhëtarët janë përballur me vështirësi në lëvizje.
Presion i shtuar mbi qeverinë e Macron
Protestat përbëjnë një tjetër sfidë për qeverinë franceze dhe presidentin Emmanuel Macron, në një periudhë kur vendi po përballet me probleme ekonomike dhe politike.
Qeveria po përpiqet të miratojë buxhetin për vitin 2027, ndërsa parlamenti është i ndarë dhe nuk ka një shumicë të qëndrueshme për të mbështetur të gjitha masat e propozuara.
Situata ekonomike është ndërlikuar edhe nga rritja e çmimeve të energjisë, e ndikuar nga lufta në Iran. Ndërkohë, pakënaqësia e qytetarëve ka ndikuar negativisht edhe në besimin e konsumatorëve dhe bizneseve.
Kriza po zhvillohet gjithashtu në prag të zgjedhjeve presidenciale të vitit 2027, ku Macron nuk mund të kandidojë për një mandat të tretë radhazi.
A do të vazhdojnë protestat edhe në ditët në vijim?
Lëvizja nuk pritet të përfundojë me grevën e së enjtes.
Përfaqësues të jelekëve të verdhë, lëvizje që ka organizuar protesta të mëdha në Francë edhe në të kaluarën, kanë bërë thirrje për vazhdimin e tubimeve dhe bllokimeve më 6 dhe 7 nëntor.
Edhe pse sindikatat nuk kanë vendosur ende një kalendar të përbashkët për greva të tjera, pakënaqësia mbetet e lartë.
Protestuesit kërkojnë që qeveria të marrë masa konkrete për pagat, çmimet dhe shërbimet publike, ndërsa autoritetet përpiqen të ruajnë rendin dhe të shmangin përshkallëzimin e situatës
Burime: France 24, Reuters, Associated Press (AP), Le Monde