Komisionerja për Zgjerimin e Bashkimit Evropian, Marta Kos, ka prezantuar në Parlamentin Evropian raportin e zgjerimit për vitin 2026, ku ka folur për ecurinë e vendeve kandidate drejt anëtarësimit në BE.
Gjatë fjalës së saj, Kos theksoi se Mali i Zi është vendi më i avancuar në këtë proces dhe ka mundësi të bëhet anëtari i 28-të i BE-së në vitin 2028.
Sa i përket Shqipërisë, Ukrainës dhe Moldavisë, ajo tha se udhërrëfyesit përcaktojnë perspektivën për vitin e ardhshëm, ndërsa për Kosovën vlerësoi angazhimin në rrugën evropiane, por nënvizoi se ngërçi institucional ka ndikuar në zbatimin e reformave.
“Për Malin e Zi, i cili është vendi më i avancuar ndër të gjitha vendet që janë në pararojë të procesit të zgjerimit, udhërrëfyesi përcakton etapat që çojnë deri në nënshkrimin e Traktatit të Anëtarësimit. Për Shqipërinë, Ukrainën dhe Moldavinë, këta udhërrëfyes paraqesin perspektivën për vitin e ardhshëm.
Përparimi i këtyre katër vendeve tregon se avancimi drejt anëtarësimit në BE varet nga vullneti politik dhe zgjedhjet politike. Çdo vend kandidat mund t’i bashkohet grupit të vendeve që po përparojnë me shpejtësi. Ne i inkurajojmë të gjitha vendet kandidate që të bëjnë këtë zgjedhje.
Së dyti, Komisioni po propozon një model të ri të integrimit gradual. Ne dëshirojmë që vendet kandidate të përfitojnë nga më shumë Evropë përpara anëtarësimit të tyre në BE.
Kjo sjell përfitime të qarta si për vendet kandidate, ashtu edhe për shtetet anëtare të BE-së, dhe u shërben prioriteteve tona të përbashkëta strategjike. Raporti i zgjerimit për vitin 2026 përcakton një qasje koherente, strategjike dhe të parashikueshme ndaj integrimit gradual, e cila njëkohësisht e plotëson dhe e përforcon procesin e anëtarësimit.
Në tremujorin e parë të vitit të ardhshëm, dhe kjo është diçka krejt e re, ne do të nisim dialogët për integrimin gradual me vendet e procesit të zgjerimit, me qëllim vlerësimin e masave ekzistuese dhe shqyrtimin e mundësive të mëtejshme për integrim. Risia e tretë është përqendrimi i ri te ndërlidhja e sigurisë evropiane.
Edhe pse e dimë që prej fillimit të procesit të zgjerimit në Evropë se, përmes zgjerimit, ne po garantojmë paqen, lirinë, sigurinë dhe prosperitetin në Evropë, zhvillimet në vendet e procesit të zgjerimit kanë pasoja të drejtpërdrejta për sigurinë tonë. Dezinformimi, sulmet kibernetike dhe krimi i organizuar na prekin të gjithëve.
Ukraina, në veçanti, po demonstron një qëndrueshmëri të jashtëzakonshme përballë luftës së agresionit të Rusisë. Përvoja e saj dhe bashkëpunimi gjithnjë e më i madh me Bashkimin Evropian kontribuojnë në forcimin e vetë sigurisë dhe gatishmërisë mbrojtëse të Evropës.
Integrimi i vendeve kandidate në strukturat e sigurisë së BE-së nënkupton shkëmbim më të mirë informacioni dhe veprim më të koordinuar. Ne fitojmë kontroll më të madh mbi migracionin dhe krimin e organizuar, si dhe forcojmë kapacitetin e Evropës për t’u bërë ballë presioneve të jashtme.
Dhe kjo e forcon Evropën në tërësi. Paketa e zgjerimit e prezantuar sot vjen një muaj pas publikimit nga Komisioni të rishikimeve të politikave të para-anëtarësimit, përfshirë komunikatën që përgatit terrenin për një Bashkim Evropian më të zgjeruar.
Muajin e kaluar, vlerësimi ynë tregoi se zgjerimi është i mundur, por ka fusha ku konstatojmë sfida të cilat duhet t’i trajtojmë. Raporti i sotëm tregon se jemi në rrugën e duhur drejt zgjerimit të ardhshëm. Dhe vendi i parë që ka një shans të qartë për t’u bërë anëtari i 28-të i Bashkimit Evropian është Mali i Zi.
Me Malin e Zi kemi një vend që ndodhet në fazën përfundimtare të rrugëtimit drejt anëtarësimit në BE. Për herë të parë që nga përfundimi i negociatave të anëtarësimit me Kroacinë, në vitin 2011, Bashkimi Evropian ka mundësinë t’i përmbyllë me sukses negociatat e anëtarësimit me një vend kandidat.
Janë mbyllur 21 kapituj, ndërsa kanë mbetur edhe 14 të tjerë. Ju mund ta arrini këtë deri në fund të vitit dhe kjo është parashikuar gjithashtu në udhërrëfyes. Mali i Zi ka dëshmuar se procesi i anëtarësimit mund të sjellë transformime të rëndësishme, kur një vend është i vendosur të përmbushë kërkesat e anëtarësimit dhe të ruajë angazhimin e tij ndaj vlerave evropiane.
Puna për Traktatin e Anëtarësimit të Malit të Zi ka nisur tashmë. Ai mund të nënshkruhet, sipas parashikimeve të udhërrëfyesit, më së hershmi më 28 qershor. Mali i Zi është në rrugën e duhur për t’u bërë anëtari i 28-të i Bashkimit Evropian në vitin 2028.
Kosova – Kosova ka vijuar të mbetet e përkushtuar ndaj rrugës së saj evropiane, duke gëzuar një nivel të lartë mbështetjeje publike.
Ngërçi institucional ka ndikuar në zbatimin e reformave që lidhen me Bashkimin Evropian gjatë periudhës së raportimit.
Megjithatë, së fundmi Kosova ka intensifikuar zbatimin e agjendës së reformave.
BE-ja mirëpriti zgjedhjen e presidentit të ri dhe shpresojmë që rivendosja e stabilitetit institucional t’i mundësojë Kosovës të përparojë”, u shpreh Kos.