Një zhvillim i paprecednetë po ndodh në vendin më të fortë ushtarakisht të Europës Lindore, Poloni. Debati mbi Gjykatën Kushtetuese ka ashpërsuar më tej vijat ndarëse midis kampit qeverisës pro-evropian dhe presidentit konservator të krahut të djathtë Karol Nawrocki.
Në një fjalim televiziv të shtunën në mbrëmje, kryeministri Donald Tusk kritikoi ashpër paraqitjen e presidentit në gjykatë. Nga ana tjetër, Nawrocki u takua me përfaqësues të partive të përfaqësuara në parlament për bisedime, por pa ndonjë rezultat konkret.
Një video e postuar në mediat sociale nga një gjyqtar kushtetues tregonte ish-boksierin amator Nawrocki duke hyrë me forcë në gjykatë, duke përfshirë edhe shtyrjen përtokë të një gjyqtareje.
Tusk kishte heshtur gjatë gjithë të shtunës. Megjithatë, në fjalimin e tij televiziv atë mbrëmje, ai foli qartë.
“Sundimi i ligjit ndryshon nga ligji i xhunglës në atë që forca brutale dhe paturpësia nuk përcaktojnë se kush ka të drejtë”, tha ai.
“Sulmi ndaj Tribunalit Kushtetues dhe gjyqtarëve të tij është një tjetër kapitull në procesin e shkatërrimit të sundimit të ligjit në Poloni – një proces i nxitur nga partia Ligj dhe Drejtës, si dhe presidentët Duda dhe Nawrocki. Së bashku me shumicën parlamentare, bëra përpjekje për ta riparuar Tribunalin. Nuk kishte dyshim se Tribunali, në formën e imponuar nga partia e djathtë, nuk ishte një gjykatë e vërtetë. Ky ishte vlerësimi i institucioneve ndërkombëtare, autoriteteve ligjore polake dhe publikut të gjerë,” tha Donald Tusk, kryeministër i Polonisë.
Lufta e gjatë për pushtet midis dy kampeve kryesore politike mbi përbërjen e Gjykatës Kushtetuese u përshkallëzua të premten. Shkaktari ishte një njoftim në faqen e internetit të gjykatës ku thuhej se presidenti në detyrë, Bogdan Swieczkowski, dhe zëvendësi i tij ishin liruar përkohësisht nga detyrat e tyre.
Në vend të kësaj, gjykatësja Anna Korwin-Piotrowska do ta drejtonte gjykatën në mënyrë të përkohshme. Që atëherë, mbështetësit e partisë opozitare të krahut të djathtë PiS dhe grupeve të tjera të krahut të djathtë kanë protestuar kundër shkarkimit të gjykatës.
Shkaku i këtij kaosi është në retrospektivë, përkatësisht në vitet 2015 dhe 2023. Partia konservatore Ligj dhe Drejtësi miratoi një reformë masive dhe të diskutueshme në drejtësi që vendosi praktikisht gjykatat nën kontrollin e ngushtë politik të ekzekutivit. Ky zhvillim kishte shkaktuar përplasje të ashpra me Bashkimin Evropian për shkak të shkeljes së sundimit të ligjit.
Pas fitores së tij në zgjedhje, kryeministri i ri Donald Tusk nisi një plan pasqyrues për të çmontuar ato reforma, duke nxitur largimin ose shkarkimin e gjyqtarëve të konsideruar të paligjshëm ose të lidhur politikisht me rendin e vjetër.