Nga Louis Sarkozy, The Spectator
Franca është në flakë (sërish). Bashkisë së Limoges-it, një ndërtesë e shekullit XIX, iu vu zjarri dhe ajo u shpall në pjesën më të madhe e shkatërruar. Rezidenca e prefektit në Bordeaux u bastis dhe u shkatërrua. Galeries Lafayette u plaçkitën dhe, sipas fjalëve të kryetares së Bashkisë së Parisit, rrugë të tëra u «shkatërruan sistematikisht».
Ja çfarë ndodh kur një shoqëri e trajton gjimnazistin — një krijesë me qime ende të dyshimta, që ligjërisht nuk mund të blejë as një birrë — si një orakull.
Mund të harxhonim shumë fjalë duke analizuar arsyet: një sistem drejtësie që dështon, mungesë guximi politik, prirjet kryengritëse të së majtës. Por një arsye e nënvlerësuar është ngjitja e Fëmijës Mbret. Në thelb, ja çfarë ndodh kur një shoqëri e trajton lycéen-in, gjimnazistin — një krijesë me qime ende të dyshimta, që ligjërisht nuk mund të blejë as një birrë — si një orakull.
Asgjë nga kjo nuk lindi nga hiçi. Vepra e Jean-Jacques Rousseau-së, “Emili, ose Mbi edukimin”, e paraqiti për herë të parë fëmijën si një tjetër version të «egërsirës fisnike» të tij: një krijesë ende të pakorruptuar, të brumosur me mençuri të natyrshme, një simbol që duhet dashur, dëgjuar dhe imituar. Prandaj, fëmijëve nuk duhet t’u thuhet çfarë të bëjnë, por duhen lënë të lirë të bëjnë si të duan. A. S. Neill, në “Summerhill”, i dha kësaj ideje shkatërrimtare dhe thellësisht të paqytetëruar një trajtë angleze, duke drejtuar një shkollë ku nxënësit votonin nëse do të merrnin pjesë në mësim. Në anën tjetër të Atlantikut, zëvendëspresidenti i Nixon-it, Spiro Agnew, akuzoi librin e doktor Spock-ut, “Kujdesi për foshnjën dhe fëmijën”, se kishte prodhuar brezin e rritur pa kufizime që na solli vitin 1968. Kulmi erdhi në vitin 2018, kur Greta Thunberg, aktiviste profesioniste në moshën 15-vjeçare, u dha leksione udhëheqësve botërorë në konferencën e OKB-së për klimën, me atë ton përçmues dhe të pafytyrë që prindërit e kalamajve të llastuar ende pa hyrë në pubertet e njohin fare mirë. Kemi humbur aq shumë besimin te vetja dhe tek udhëheqësit tanë, sa pafajësia e supozuar e rinisë tani merret për mençuri.
Megjithatë, Franca ka patologjinë e vet. Jo vetëm që e majta i lartëson trazirat shoqërore si «motorin e përparimit»; vetë shteti është i paralizuar nga frika e protestave studentore që prej vitit 1986, kur Malik Oussekine vdiq nën goditjet e shkopinjve të policisë gjatë demonstratave kundër reformave universitare të Devaquet-së. Pse merr flakë kaq rregullisht Franca? Thjesht sepse protesta shpërblehet. Reforma e Devaquet-së u tërhoq brenda pak ditësh. Po kështu, qeveria tërhoqi kontratën e Balladur-it për punësimin e të rinjve në vitin 1994, pasi gjimnazistët dolën në marshim. I njëjti fat i ra Kontratës së Punësimit të Parë të Chirac-ut në vitin 2006. Në vitin 2018, qeveria arriti ta ruante platformën Parcoursup për pranimet universitare, por me shumë vështirësi. Këtë muaj, pas dy takimeve me një sindikatë të të miturve, ministri i Arsimit njoftoi se platforma nuk do të shfuqizohej, por se «gjithçka është në diskutim». Dyzet vjet tërheqjeje përballë fëmijëve i kanë mësuar çdo brezi të ri adoleshentësh francezë të njëjtën gjë: këto taktika funksionojnë. Gjimnazisti është lopa e shenjtë e Republikës dhe lopët e shenjta, siç e di çdo fermer, herët a vonë i shkelin dhe i bëjnë rrëmujë arat.
Çfarë kanë kërkuar, pra, këta orakuj? Ndërtesa të reja dhe pajisje moderne. Këtë kërkesë e argumentuan duke djegur hollin kryesor të gjimnazit Nelson-Mandela në Nantes, një shkollë e përuruar në vitin 2014. Duan gjithashtu heqjen e Parcoursup-it, që gjoja prodhon pabarazi: një platformë që vitin e kaluar i ofroi të paktën një mundësi pranimi 92 për qind të aplikantëve. Çdo mbajtës i diplomës së maturës ka të drejtën ligjore për një vend në një universitet publik. Franca ka pothuajse dhjetë herë më shumë studentë se në vitin 1960. Asgjë nga këto, dhe as fakti se dhjetëra prej këtyre protestuesve të rinj janë në xhepin e së majtës ekstreme të Mélenchon-it, nuk duket se shqetëson askënd.
Paradoksalisht, epoka jonë njëherazi mbivlerëson inteligjencën e adoleshentëve dhe nënvlerëson potencialin e tyre shkatërrues. Deri më 1 tetor, ishin plagosur tashmë 83 policë dhe 34 punonjës shkollash. Ah, por nuk janë nxënësit ata që djegin dhe shkaktojnë trazira, na thonë; janë të infiltruarit e «bllokut të zi», që po korruptojnë lëvizjen e pastër dhe të pafajshme të nxënësve. Atëherë, përse 86 për qind e më shumë se 6.800 personave të ndaluar që prej 28 shtatorit ishin të mitur? Shumë njerëz krejt të mirë, sapo mësuan se një 15-vjeçari në Lens i ishte këputur dora nga një granatë për kontrollin e turmave, u tmerruan dhe menjëherë fajësuan policinë për taktikat e saj brutale. Duket se nuk e kanë aspak parasysh se të miturit e sotëm, të cilët përbëjnë një të tretën e të arrestuarve për grabitje me dhunë në Francë, janë plotësisht të aftë të jenë të rrezikshëm, madje vdekjeprurës, edhe për policë të stërvitur.
E megjithatë, Fëmija Mbret nuk është vërtet fajtori, sepse një fëmijë nuk mund ta marrë pushtetin vetë. Duhet të kurorëzohet nga të rriturit. Në kohë më të arsyeshme, njerëzit e dëgjonin, ia plotësonin tekat dhe më pas, me të butë, e vinin sërish në vendin e vet, sapo merrte guximin t’u shpjegonte të rriturve se si duhej drejtuar një shoqëri. Thomas Sowell shkruante se çdo brez i ri është «një pushtim i qytetërimit nga barbarë të vegjël», të cilët duhen qytetëruar përpara se të jetë tepër vonë. Barbarëve duhet t’u mësohet si funksionon bota, jo anasjelltas. Kështu veprojnë kombet me mend në kokë. Por, siç tregon Franca, kush ka më mend në kokë?
Louis Sarkozy është shkrimtar dhe komentator politik franko-amerikan, djali i ish-presidentit francez Nicolas Sarkozy.
Burimi: Opinion