Një ekip studiuesish nga Universiteti Yale ka zhvilluar një ndërfaqe të re tru–kompjuter (Brain-Computer Interface – BCI), e cila u lejon njerëzve të kontrollojnë një kompjuter vetëm përmes aktivitetit të trurit. Duke përdorur rezonancën magnetike funksionale në kohë reale (fMRI), studiuesit treguan se përdoruesit mund të luajnë videolojëra dhe të drejtojnë lëvizjet në ekran vetëm me mendimet e tyre. Rezultatet e studimit u publikuan në revistën shkencore Nature Neuroscience.
Sipas studiuesve, çelësi i suksesit qëndron në përshtatjen e sistemit me mënyrën natyrore të funksionimit të trurit. Studimi tregoi se aktiviteti cerebral ndjek rrugë nervore tashmë të konsoliduara dhe se procesi i mësimit bëhet dukshëm më i lehtë kur ndërfaqja ndërtohet mbi këto modele natyrore, në vend që t’i kundërshtojë ato.
Kur sistemi përputhet me organizimin natyror të trurit, përdoruesit arrijnë të fitojnë kontroll të shpejtë mbi të dhe vetë truri përshtatet për të mbështetur procesin e të mësuarit. Në të kundërt, sistemet që nuk respektojnë këtë strukturë nuk sjellin përmirësime të rëndësishme.
“Ndikimi i këtyre rezultateve është i gjerë, nga ndihma për personat me çrregullime motorike ose të komunikimit deri te trajtimi i depresionit dhe ankthit, si edhe zhvillimi i gjeneratës së ardhshme të teknologjive”, deklaroi Erica Busch, autorja kryesore e studimit.
Megjithëse ndërfaqet tru–kompjuter studiohen prej vitesh, shumë prej tyre kanë pasur sukses të kufizuar. Sistemet e mëparshme të bazuara në fMRI kërkonin deri në dhjetë seanca të gjata trajnimi, ndërsa rreth një e treta e pjesëmarrësve nuk arrinin t’i përdornin ato në mënyrë efektive.
Për zhvillimin e sistemit të ri, studiuesit përfshinë të rinj të shëndetshëm në katër seanca fMRI. Fillimisht, pjesëmarrësit luajtën një lojë ku kontrollonin një avatar me joystick, ndërsa regjistrohej aktiviteti i trurit të tyre.
Më pas, ekipi përdori algoritmin T-PHATE për të identifikuar strukturën natyrore të aktivitetit cerebral të secilit individ, të njohur si “manifolda neuronale”. Në bazë të këtyre të dhënave, studiuesit krijuan tre metoda të ndryshme kontrolli: një të bazuar në modelet më natyrore të trurit, një në modele më pak dominuese dhe një tjetër në modele që truri nuk i prodhon natyrshëm. Sistemi përkthente aktivitetin cerebral në komanda lëvizjeje për avatarin çdo dy sekonda.
Rezultatet treguan se pjesëmarrësit mësuan të kontrollonin avatarin brenda më pak se një ore kur sistemi ishte i harmonizuar me strukturën natyrore të trurit. Në të kundërt, ata nuk arritën të mësonin përdorimin e sistemit që mbështetej në modele artificiale të aktivitetit cerebral.
Studiuesit vëzhguan gjithashtu se, gjatë procesit të mësimit, truri riorganizonte aktivitetin e tij për t’iu përshtatur kërkesave të sistemit. Këto ndryshime shtriheshin edhe përtej zonave fillestare të synuara, duke treguar se trajnimet me BCI ndikojnë në rrjete më të gjera neuronale.
Sipas autorëve, zbulimi mund të kontribuojë në zhvillimin e teknologjive më të besueshme tru–kompjuter, të ndihmojë personat me vështirësi motorike ose komunikimi dhe të hapë rrugën për trajtime të reja në fushën e shëndetit mendor.
“Duke kuptuar më mirë strukturën e trurit tonë, mund të bëhemi versione më të mira të vetes”, tha Busch.
