Politologu dhe ekonomisti i Universitetit Stanford, Francis Fukuyama, dha analizën e tij mbi marrëdhëniet dypalëshe SHBA-Kinë dhe strategjinë e Pekinit.
Fukuyama, i cili u lidh me ngritjen e neokonservatorëve në SHBA, u bë i njohur ndërkombëtarisht në vitin 1992 me publikimin e librit të tij “Fundi i historisë dhe njeriu i fundit”, pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik.
Xi kërkon të fitojë kohë derisa SHBA të dobësohet
Tashmë, “kurthi” i vërtetë i presidentit kinez është rënia e SHBA-së.
“Xi thjesht kërkon të fitojë kohë, duke pritur që Shtetet e Bashkuara të vetëshkatërrohen dhe të humbasin statusin e superfuqisë”, tha Fukuyama në një intervistë për gazetën italiane La Repubblica.
“Donald Trump shkoi në takimin me Xi Jinping shumë më i dobët se homologu i tij kinez. I bllokuar në luftën në Lindjen e Mesme, nga e cila nuk di si të dalë. Dhe me rënie në sondazhe, pasi ka humbur popullaritetin pikërisht për shkak të rritjes së çmimeve që shkaktoi lufta, e kombinuar me tarifat që vendosi vetë dhe përkeqësimin e gjendjes së tij mendore. Ndërkohë, Xi tashmë ka strategjinë ekonomike dhe ushtarake për ta përballuar”, theksoi Francis Fukuyama.
Presidenti kinez e priti Trump duke iu referuar “kurthit të Tukididit”, një thirrje e qartë që të mos bien në gabimin fatal të përfundimit në luftë. Fukuyama vlerëson se mund të mos ketë konflikt ushtarak, por konkurrenca ekonomike dhe gjeopolitike do të vazhdojë.
“Ndoshta nuk do të ketë luftë, por është e vështirë të shmanget konkurrenca ekonomike dhe strategjike mes dy vendeve si Kina dhe Shtetet e Bashkuara, që kanë objektiva dhe sisteme politike kaq të ndryshme. Çështja është tjetërkund: Xi beson se Amerika ndodhet në një fazë rënieje afatgjatë, të cilën pjesërisht ia atribuon vetë Trump. Prandaj e ledhaton me gjeste simbolike, i thotë se janë partnerë dhe superfuqi të barabarta, por në realitet thjesht pret që Amerika të dobësohet gjithnjë e më shumë”, u shpreh ai.
Xi kërkon edhe lëshime për Tajvanin
Sipas Fukuyamës, strategjia e Xi nuk konsiston vetëm në pritjen e dobësimit të SHBA-së.
“Ai kërkon lëshime sa i përket Tajvanit. Dhe fatkeqësisht, ishulli është e vetmja gjë që Trump mund t’i ofrojë sot për të arritur të paktën pamjen e një marrëveshjeje tregtare dhe një mbështetje simbolike për hapjen e Ngushticës së Hormuzit. Sipas mendimit tim, gjithçka sillet rreth kësaj”, tha Fukuyama.
Amerikanët kanë bllokuar tashmë paketën e armëve me vlerë 11 miliardë dollarë, e destinuar për Tajpein.
“Xi kërkon anulimin e saj. Do ta shohim së shpejti nëse pezullimi do të bëhet i përhershëm apo nëse amerikanët do ta mbajnë premtimin që i kanë dhënë Tajvanit. Do të më habiste nëse paketa arrin në destinacionin e saj: presidenti amerikan duhet t’i japë Xi përshtypjen se samiti shkoi mirë. Në fund të fundit, Trump nuk interesohet të mbështesë demokracitë në botë. Për të, Tajvani është një vend si gjithë të tjerët, edhe pse e njëjta gjë nuk vlen për amerikanë të tjerë dhe aleatët e SHBA-së në rajon, si Koreja dhe Japonia. Megjithatë, është e qartë se sot SHBA nuk ka ndërmend të përfshihet në luftëra për mbrojtjen e Tajvanit, edhe pse ushtria e saj përgatitet prej vitesh për këtë skenar”, nënvizoi politologu.
I pyetur nëse Pekini do të ushtrojë presion ndaj Iranit për të hapur të paktën Ngushticën e Hormuzit, Fukuyama u përgjigj:
“Nuk ka aq ndikim të madh mbi Teheranin. Sigurisht që nuk do të ndërhyjë ushtarakisht për të hapur ngushticën. Më e shumta mund të thotë diçka të përgjithshme për rëndësinë e lirisë së lundrimit dhe paqes. Nuk pres asgjë më shumë”.
Sa i përket delegacionit të nivelit të lartë që shoqëroi Trump në Kinë dhe që përfshinte disa nga njerëzit më të pasur në botë, si Elon Musk dhe Tim Cook i Apple, Fukuyama shpjegoi se qëllimi ishte mbrojtja e investimeve ekzistuese amerikane dhe jo ushtrimi i presionit ndaj Kinës për të hapur tregun për kapitale të reja amerikane.
Si Tesla ashtu edhe Apple kanë tashmë interesa të rëndësishme në Kinë dhe synojnë t’i mbrojnë ato.
Trump do të humbasë zgjedhjet e mesmandatit
“Trump përpiqet, të paktën, të shkëpusë ekonominë amerikane nga ajo kineze. Dhe kërkon ta mbajë Pekinin jashtë sektorit të teknologjisë amerikane. Nuk shoh shenja të para të një bashkëpunimi ekonomik thelbësor. Çështje tjetër është sektori bujqësor, produktet e të cilit përbëjnë eksportin kryesor amerikan drejt Kinës”, tha politologu.
I pyetur se çfarë do të përfitojnë të dy liderët nga kjo afrim, Fukuyama deklaroi:
“Kina kërkon vetëm të fitojë kohë, duke pritur që Shtetet e Bashkuara të dëmtojnë më tej veten dhe të humbasin statusin e superfuqisë. Ndërsa Trump do të flasë për marrëveshjen më të madhe tregtare të arritur ndonjëherë në histori, edhe nëse bëhet fjalë vetëm për pak sojë. Por nga ky takim nuk do të dalë asgjë e rëndësishme në planin afatgjatë”.
Lidhur me tezën që ai kishte shprehur pas vitit 1992, se “fundi i historisë” thjesht është shtyrë, dhe nëse beson se institucionet amerikane do të rezistojnë, Fukuyama parashikoi:
“Administrata e dytë Trump po përpiqet realisht të minojë mekanizmat e vet të kontrollit dhe balancës së pushteteve. Megjithatë, jam i bindur se institucionet amerikane do të rezistojnë. Trump do të humbasë zgjedhjet e mesmandatit dhe kjo do të kufizojë dëmin që mund të shkaktojë. Natyrisht, ndërkohë ai ka ndërprerë financimin e kërkimit shkencor. Dhe, në planin afatgjatë, kjo do të dobësojë ndjeshëm Shtetet e Bashkuara përballë Kinës. Me pak fjalë, rruga drejt ‘fundit të historisë’ nuk është ndalur, por sigurisht përballet me pengesa të rëndësishme”.
Shënim: Politologu Fukuyama, u bë i njohur ndërkombëtarisht në vitin 1992 me publikimin e librit të tij “Fundi i historisë dhe njeriu i fundit”, pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik.
