Edhe nëse lufta në Lindjen e Mesme do të mbaronte nesër, linjat ajrore dhe udhëtarët e Europës po përgatiten për një verë të trazuar. Çmimet e biletave të avionit pritet të mbeten të larta dhe fitimet e linjave ajrore nën presion, ndërsa ndërprerjet e vazhdueshme të dërgesave të karburantit nga vendet e Gjirit përmes Ngushticës së Hormuzit rrisin kostot dhe rrisin rrezikun e mungesave pikërisht kur fillon sezoni i pikut të udhëtimit.
BE-ja nuk prodhon mjaftueshëm karburant për avionët për të përmbushur kërkesën e brendshme; kapaciteti i saj i rafinimit mund të mbulojë maksimumi 70 përqind të nevojave të linjave ajrore. Çdo ndërprerje e zgjatur e trafikut të cisternave përmes ngushticës mund t’i bëjë linjat ajrore të përpiqen të gjejnë furnizim. Sa i rëndë do të bëhet ndikimi do të varet nga shpejtësia me të cilën do të kthehet në normalitet transporti detar përmes ngushticës.
Në këto kushte e ardhmja na paraqet tre skenarë të mundshëm;një të mirë, një të keq dhe një shumë të keq.
1-Skenari i mirë: Lufta mbaron, ngushtica rihapet
Një fund i shpejtë i luftës dhe rihapja e Ngushticës së Hormuzit nuk do ta zgjidhte krizën e karburantit të avionëve brenda natës, pasi anijeve cisternë do t’u duhej ende më shumë se një muaj për të arritur në Evropë nga Gjiri. Willie Walsh, drejtor i përgjithshëm i Shoqatës Ndërkombëtare të Transportit Ajror (IATA), paralajmëroi më parë këtë muaj se edhe në një skenar të tillë, do të duhet ende një periudhë muajsh për t’u rikthyer aty ku duhet të jetë furnizimi. Mungesa e furnizimit me karburant për avionë do të thotë që çmimet e biletave ka të ngjarë të mbeten të larta gjatë gjithë verës.
2-Skenari i keq: Rihapje e pjesshme, furnizim i pabarabartë
Rezultati më i mundshëm, sipas shumë ekspertëve, është një zgjidhje e pjesshme e konfliktit deri në fillim të verës, me rifillimin e transportit detar me ndërprerje. Në një skenar të tillë, çmimet e karburantit për avionët do të mbeteshin të larta dhe furnizimi do të ishte i pasigurt, që do të thotë se fluturimet me performancë të dobët mund të anulohen dhe disa aeroporte mund të përballen me kufizime periodike të karburantit.
Fluturimet e gjata dhe rrugët rajonale më pak të njohura ka shumë të ngjarë të jenë të parat në bllokun në rënie. Për shkak të çmimeve të larta të biletave, njerëzit po fillojnë të mendojnë për të shkuar me makinë në pushime. Në një skenar të tillë, ai tha se linjat ajrore mund të shkurtojnë më shumë fluturime të shkurtra rajonale, por rrugët më fitimprurëse dhe më të gjata të shërbyera nga më pak linja ajrore ka të ngjarë të jenë të sigurta. Lufthansa ka thënë tashmë se do të anulojë 20,000 fluturime në muajt e ardhshëm për të zvogëluar përdorimin e karburantit, dhe nuk është e vetmja. Kompanitë ajrore kanë thënë gjithashtu se rritjet e çmimeve do t’u kalojnë konsumatorëve.
“Jemi të detyruar ta bëjmë këtë, sepse përndryshe thjesht do të falimentojmë brenda pak muajsh”, tha Sébastien Justum, nënkryetar i lartë i Air France-KLM, në një aktivitet të kohëve të fundit në Parlamentin Europian. Shefi i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, Fatih Birol, paralajmëroi më parë këtë muaj se Evropa mund të mbetet pa karburant për avionë deri në fillim të qershorit.
3-Skenari më i keq: Lufta vazhdon
Nëse ndërprerja e trafikut detar përmes Ngushticës së Hormuzit zgjat gjatë gjithë verës, inventarët evropianë të karburantit për avionë rrezikojnë të shkelin minimumin operacional. Në atë pikë, reagimi i tregut të karburantit për avionë do të zhvendosej në “racionim të plotë të kërkesës”.
Sipas Efthymiou, nëse kjo përshkallëzohet edhe më tej, mungesat e karburantit në Jet A1 mund ta ndryshojnë plotësisht peizazhin drejt racionimit të karburantit në Evropë dhe Azi ku kemi një varësi të madhe nga nafta e Lindjes së Mesme. Ndërsa Komisioni Evropian e ka hedhur poshtë skenarin më katastrofik të mungesës së karburantit për avionët që do të godasë aeroportet e BE-së, ai ende po përgatit plane emergjence.
Komisioneri i Transportit, Apostolos Tzitzikostas, paralajmëroi të martën se vendet mund të detyrohen të ndajnë rezervat e tyre të karburantit në rast emergjence nëse materializohen mungesa. Deleau paralajmëroi edhe për efekte përhapëse në të gjithë industrinë e aviacionit.
Nëse anulimet tejkalojnë 10 përqind të niveleve normale të trafikut, jo vetëm që ofruesit e kontrollit të trafikut ajror do të përballen me rënie të të ardhurave për shkak se do të fluturojnë më pak fluturime, por edhe linjat ajrore do të duhet të kompensojnë humbjet, duke përfunduar të “penalizuara dyfish”.
Deleau tha gjithashtu se transportuesit me kosto të ulët mund të jenë veçanërisht të ekspozuar, pasi ato “mbështeten në shfrytëzimin e lartë të avionëve, oraret e dendura dhe kërkesën e ndjeshme ndaj çmimeve”.
