Mbyllja e Ngushticës së Hormuzit pas fillimit të konfliktit midis SHBA-ve dhe Izraelit me Iranin në fund të shkurtit ka shkaktuar tronditje në shkallë globale.
Çmimet e naftës janë rritur ndjeshëm dhe tregjet financiare kanë pasur luhatje ndërsa bota pret të mësojë se kur Irani do të lejojë ri-hapjen e këtij rrugëtimi kyç detar, përmes të cilit kalon rreth 20% e gjithë naftës botërore.
Aktualisht, vetëm disa anije kalojnë çdo ditë në ngushticë. Ndërkohë, sulmet ndaj infrastrukturës energjetike në rajon kanë shtyrë më tej çmimet.
Rajoni më i prekur është Azia: pothuajse 90% e naftës dhe gazit që kalon nëpër ngushticë është i destinuar për vendet aziatike. Tensioni po ndihet tashmë: qeveritë kanë urdhëruar punonjësit të punojnë nga shtëpia, kanë shkurtuar javën e punës, kanë shpallur festa kombëtare dhe kanë mbyllur universitetet herët për të kursyer energji.
Edhe Kina, me rezervat e supozuara të barabarta me tre muaj importesh, po merr masa për të kufizuar rritjen e çmimeve të karburantit, ndërsa qytetarët përballen me një rritje prej 20%.
Filipinet
Të martën, Filipinet shpallën gjendje emergjente kombëtare për shkak të konfliktit dhe “rrezikut të menjëhershëm që kërcënon furnizimin dhe stabilitetin e energjisë në vend”.
Ndikimi i një lufte mbi 7 mijë km larg ndihet fuqishëm, veçanërisht te shoferët e jeepneveve. Carlos Bragal Jr ka parë pagën e tij të ditës të ulet nga 1 mijë -1 mijë e 200 pesos (16.60–19.92 dollarë) për një turn 12-orësh, në vetëm 200–500 pesos.
Shoferët tashmë përballeshin me taksa shtesë dhe pezullim të rritjes së tarifave, por rritjet e fundit të çmimeve kanë bërë që disa kolegë të mos fitojnë asgjë. “Kam dërguar vajzat e mia në shkollë për këtë punë, njëra sapo diplomoi dhe tjetra është duke diplomuar”, thotë Carlos. “Kemi pasur një jetë të mirë, por tani nuk e dimë se çfarë do të ndodhë me ne javët e ardhshme. Nëse vazhdon kështu, do të na shkatërrojë ne dhe familjet tona.”
Jo vetëm shoferët e jeepneve shqetësohen; peshkatarët dhe fermerët po përballen me çmimet e larta të karburantit. Disa fermerë perimesh në Bulacan janë detyruar të ndalojnë mbjelljet. Qeveria ka ndërhyrë me asistencë financiare, por Carlos dhe të tjerët nuk janë të impresionuar.
Tajlanda
Në Tajlandë, prezantuesja e lajmeve Sirima Songklin hoqi xhaketën gjatë transmetimit televiziv për të inkurajuar kursimin e energjisë gjatë krizës së karburantit. Qeveria ka dhënë udhëzime për të mbajtur kondicionerët në 26–27°C dhe ka kërkuar që të gjitha institucionet shtetërore të punojnë nga shtëpia.
Sri Lanka
Në Sri Lanka, kriza e tanishme është ironike: “Më parë nuk kishim para për karburant, tani kemi para, por nuk ka karburant për të blerë,” thotë Dimuthu nga kryeqyteti Colombo. Pas një krize financiare në 2022, vendi po merr masa kursimi, duke shpallur të mërkurat ditë pushimi dhe duke vendosur racionim karburanti. Megjithatë, pritjet e gjata për furnizim po shkaktojnë vështirësi për qytetarët.
Mianmar
Në Mianmar, për shkak të luftës civile që nga maji 2021, autoritetet kanë vendosur një politikë ditore alternative për automjetet private për të kursyer karburant. Qytetarët shqetësohen gjithashtu për një treg të zi të karburantit dhe rritje çmimesh të tjera.
India
India, vendi më i populluar në botë, po përballet me pasojat e konfliktit që nga 28 shkurt. Komuniteti indian në Gjirin Persik po përballet me pasojat direkte, ndërsa në vend efektet e mungesës së naftës dhe gazit ndihen në shtëpi dhe në biznese.
Në shtetin perëndimor të Gujarat, mungesa e gazit ka detyruar industrinë e qeramikës të ndalojë për pothuajse një muaj. Rreth 60% e gazit të lëngshëm të naftës importohet, dhe 90% e këtyre dërgesave kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit.
Edhe hotelet dhe restorantet në Mumbai, qytet me mbi 22 milionë banorë janë detyruar të mbyllin pjesërisht ose plotësisht, ndërsa qytetarët presin në radhë për cilindrat e gazit.
