Europianët ndihen të bllokuar mes fuqive armiqësore, Rusisë dhe Shteteve të Bashkuara, me vendime kyçe që po afrohen mbi të ardhmen e Ukrainës.
Europa, e mbërthyer mes SHBA-ve dhe Rusisë, po përballet me ngjarjen e dytë epokë-ndryshuese të viteve të fundit. E para ishte pushtimi i plotë rus i Ukrainës, lufta e parë e madhe tokësore në kontinentin europian që nga Lufta e Dytë Botërore. E dyta është braktisja nga SHBA-të e angazhimit që kishte për sigurinë e kontinentit, thanë zyrtarë dhe ekspertë europianë.
Ata argumentuan se qëllimi kryesor i presidentit Trump nuk është paqja në Ukrainë, por afrimi me Rusinë, e cila po përpiqet aktivisht të minojë NATO-n dhe Bashkimin Europian, gjë që do të rrezikonte sigurinë e Europës.
Ndërsa përçmimi i Trump-it ndaj asaj që ai e quajti një “Europë në kalbëzim” ka tërhequr shumë vëmendje, kjo është vetëm një pjesë e problemit me të cilin përballen liderët europianë. Ata po përballen gjithashtu me sfida që përfshijnë mungesat buxhetore, opinionin publik në përkeqësim dhe të djathtën ekstreme, ndërsa përpiqen të ruajnë sigurinë dhe të ndihmojnë Kievin.
“Për herë të parë që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore, Amerika nuk është në anën tonë në një çështje lufte dhe paqeje në Europë,” tha Norbert Röttgen, ligjvënës i lartë në partinë konservatore të kancelarit gjerman Friedrich Merz. “Ajo është rreshtuar me agresorin kundër interesave të vendit të sulmuar, Ukrainës, dhe kundër interesave të sigurisë europiane në përgjithësi. Ajo dëshiron të ndërmjetësojë mes NATO-s dhe Rusisë, që do të thotë se SHBA-të nuk e definojnë më veten si anëtari kryesor i NATO-s dhe e definon Europën si objektiv strategjik.”
E ardhmja e Ukrainës është në zemër të debatit. Trump po shtyn për një marrëveshje paqeje kryesisht në termat rusë, ndërsa europianët e shohin Ukrainën si thelbësore për sigurinë e tyre dhe po e inkurajojnë Kievin të luftojë për një marrëveshje më të mirë.
Liderët europianë, që u takuan sërish këtë javë me presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky, ndihen të lehtësuar që deri tani presidenti rus Vladimir Putin nuk është i gatshëm të pranojë kushtet dhe vazhdon të rezistojë përpjekjeve të Trump për t’i dhënë fund luftimeve. Kjo do të thotë se Ukraina duhet të vazhdojë luftën, me mbështetjen europiane.
Duke pasur parasysh rreziqet, Europa ka shumë për të bërë që të jetë një kundërpeshë e besueshme. Siç tha një zyrtar europian i lodhur: zemërimi është i këndshëm, por nuk është politikë.
Përveç armiqësisë së Washington-it, Europa po përballet me sfida të tjera urgjente.
Komandantët e NATO-s e konsiderojnë vitin 2029 si afatin për zhvillimin e një frikësimi konvencional të besueshëm kundër Rusisë, por shqetësohen se Moska mund të testojë kohezionin e aleancës përpara asaj kohe.
Prandaj liderët europianë duhet të gjejnë shpejt paratë për të mbështetur Ukrainën dhe njëkohësisht të ndërtojnë mbrojtjen e tyre, duke zëvendësuar teknologjitë ushtarake amerikane në një kohë kur buxhetet kombëtare janë të ngushta dhe borxhet të larta.
Ata e kuptojnë se duhet të bindin votuesit europianë se mbrojtja e Ukrainës ia vlen koston dhe se përballja me një Rusi të militarizuar dhe imperialiste kërkon më shumë shpenzime ushtarake dhe ushtri më të mëdha, përfshirë forma të reja rekrutimi.
Ata duhet të bëjnë më shumë për të përballuar sfidën e partive populiste, nacionaliste të ekstremit të djathtë, të cilat administrata Trump, në strategjinë e saj të re të sigurisë kombëtare, thotë hapur se do t’i mbështesë në Europë.
Dokumenti shumë ideologjik akuzon qeveritë kryesore europiane për minimin e demokracisë dhe për nxitjen e “zhdukjes civilizuese”. Strategjia sinjalizon vendosmërinë e administratës për të “kultivuar rezistencë” në Europë duke punuar me aleatët e saj politikë në kontinent, nga partia National Rally në Francë dhe Reform UK deri te Alternativa për Gjermaninë.
Pakënaqësia e Trump-it ndaj europianëve u shfaq hapur në një intervistë për Politico-n të publikuar të martën, ku ai i quajti disa liderë “shumë budallenj” dhe pohoi se për shkak të emigracionit, “shumë prej atyre vendeve nuk do të jenë më vende të qëndrueshme.”
Një moment kyç në përplasjen me Washington-in mbi Ukrainën dhe sigurinë europiane pritet javën e ardhshme në samitin përmbyllës të vitit të liderëve të BE-së. Aty ata duhet të vendosin si të sigurojnë rreth 200 miliardë dollarë për të financuar Ukrainën për dy vitet e ardhshme dhe për ta mbajtur në luftë.
Debati mbi përdorimin e rreth 210 miliardë eurove (245 miliardë dollarë) të aseteve ruse të ngrira në Europë është i ndërlikuar. Shumica e tyre mbahen në një kompani belge, dhe qeveria e Belgjikës, përballë kërcënimeve ruse, heziton të rrezikojë këto asete. Zyrtarët amerikanë e kanë inkurajuar Belgjikën të rezistojë, pasi Washington-i e sheh kthimin e aseteve ruse si pjesë të marrëveshjes së propozuar për Ukrainën. Ndërkohë, ministrat e financave dhe Banka Qendrore Europiane kanë shprehur shqetësime se besueshmëria e Europës dhe e euros si një vend i sigurt depozitimi mund të vihet në rrezik.
Merz dhe presidenti francez Emmanuel Macron kanë nxitur Belgjikën, duke thënë se vendet e tjera europiane do të ofrojnë mbulim të mjaftueshëm për Belgjikën.
“Është një moment i vërtetë për Europën,” tha Röttgen. “Teknologët nuk e pëlqejnë dhe me arsye të mira, por ky është një moment vullneti politik për të mbetur relevant, jo i hollësive ligjore. Nëse dështojmë, do ta bëjmë veten të parëndësishëm dhe lodër të të tjerëve.”
Nëse asetet nuk mund të përdoren, vendet kryesore europiane, përfshirë Britaninë, do të duhet të përballen me mundësinë e krijimit të një huaje jashtë bllokut për të financuar Ukrainën. Kjo është një mundësi e kushtueshme dhe politikisht e ndërlikuar.
Edhe pse europianët premtojnë të mbështesin Ukrainën, ata nuk kanë një strategji të tyre për t’i dhënë fund luftës pa më shumë presion ekonomik amerikan ndaj Rusisë, të cilin Trump ka hezituar ta ofrojë.
Edhe më e rëndësishme, thonë zyrtarët europianë, është cilësia e çdo garancie sigurie që Ukraina do të merrte në një rezultat të negociuar. Një garanci e fortë sigurie është nxitja më e mirë që Ukraina të pranojë të heqë dorë nga një pjesë e territorit të saj, por deri tani, SHBA-të kanë refuzuar të angazhohen për detaje ose të mbështesin forcat evropiane që mund të duheshin për ta zbatuar atë.
Zyrtarët e lartë të NATO-s kanë kërkuar të japin siguri. Ndërsa administrata Trump ka shpallur tërheqjen e 3 mijë trupave amerikane nga Rumania, 79 mijë trupa mbeten ende në Europë, një numër më i madh se e gjithë ushtria britanike. Por ata pranojnë gjithashtu se europianët nuk mund të zëvendësojnë lehtësisht aftësitë ushtarake kyçe amerikane, si inteligjenca satelitore, mbrojtja ajrore, raketat me rreze të gjatë dhe komandimi e kontrolli. Dhe sigurisht nuk mund ta bëjnë këtë deri në vitin 2029, datë që ushtritë europiane e shohin si afatin për të frikësuar një Rusi të kalitur nga lufta në Ukrainë.
Europa duhet të përgatitet të luftojë një luftë e vetme, sepse Trump mund të vendosë të mos e mbështesë, tha një zyrtar i lartë europian.
Ukraina është linja e mbrojtjes së Europës kundër Rusisë, “por ne nuk e ndjekim deri në fund se çfarë do të thotë kjo dhe çfarë kushton,” tha Anna Wieslander, drejtoreshë për Europën veriore në Atlantic Council. “Asetet ruse janë absolutisht të domosdoshme që Ukraina të qëndrojë në luftë dhe të ndryshojë llogaritjen e Rusisë. Ne duhet të marrim rreziqe më të mëdha ose të paguajmë një çmim më të lartë më vonë.”