Qëndrueshmëria ekonomike, performanca institucionale dhe besimi i të rinjve në BE formësojnë rezultatet e këtij viti.
Beograd/Sarajevë – Këshilli i Bashkëpunimit Rajonal (RCC) prezantoi sot gjetjet e SecuriMeter 2025, anketës vjetore të Ballkanit Perëndimor mbi perceptimet publike të sigurisë, në Konferencën e Sigurisë në Beograd. Duke u mbështetur në mendimet e më shumë se 6,000 qytetarëve, ky edicion i pestë sjell provat më gjithëpërfshirëse deri tani mbi mënyrën se si njerëzit në rajon e perceptojnë sigurinë, besimin, qeverisjen dhe drejtimin e shoqërive të tyre.
Duke hapur prezantimin, Sekretari i Përgjithshëm i RCC-së, Amer Kapetanovic, theksoi se besimi është tema qendrore që del nga anketa e këtij viti. “Nëse SecuriMeter do të mund të përmblidhej në një fjalë, ajo do të ishte besimi. Njerëzit në të gjithë Ballkanin Perëndimor po na thonë se shqetësimet e tyre më të mëdha sot nuk janë kërcënimet e largëta, por qëndrueshmëria e institucioneve të tyre, drejtësia e qeverisjes dhe parashikueshmëria e së ardhmes. Lajmi i mirë është se besimi mund të rindërtohet: kur institucionet japin rezultate, besimi rritet; kur reformat janë të dukshme, rritet edhe besimi; dhe kur rruga evropiane është e besueshme, besimi rritet edhe në shtëpi,” tha Kapetanovic.
Tre mesazhe spikasin nga gjetjet e këtij viti të SecuriMeter:
1. Qytetarët janë gjithnjë e më të shqetësuar për institucionet, ekonomitë dhe drejtimin e shoqërive të tyre.
Në të gjitha gjashtë ekonomitë e Ballkanit Perëndimor, presionet më të forta të raportuara nga qytetarët janë inflacioni, kostoja e jetesës, korrupsioni dhe rënia e perceptuar institucionale. Të dhënat e këtij viti tregojnë se:
* Mbi 80% e të anketuarve e shohin korrupsionin si të përhapur;
* Gati një në tre persona beson se institucionet funksionojnë më keq se pesë vjet më parë;
* 27% po konsiderojnë të largohen jashtë vendit.
Këto janë sinjale shqetësimi mbi qëndrueshmërinë ekonomike, institucionale dhe shoqërore. Qytetarët po pyesin nëse shoqëritë e tyre janë të qëndrueshme dhe e ardhmja e tyre e parashikueshme.
2. Performanca institucionale ndikon drejtpërdrejt në besimin publik.
Modeli ekonometrik i SecuriMeter tregon një lidhje të fortë mes besimit dhe rezultateve:
* Performanca më e mirë e perceptuar institucionale e rrit besimin me 10%;
* Korrupsioni i perceptuar më i ulët e rrit besimin me 9%.
Parlamentet, qeveritë dhe gjykatat mbeten ndër institucionet më pak të besuara, ndërsa BE-ja, bizneset dhe institucionet fetare gëzojnë nivele dukshëm më të larta besimi. Qytetarët theksojnë vazhdimisht të njëjtin mesazh: besimi ndërtohet përmes drejtësisë, transparencës dhe ofrimit efektiv të shërbimeve, jo përmes narrativave politike.
3. Të rinjtë dhe Bashkimi Evropian mbeten shtyllat më të forta të besimit.
Qytetarët e rinj (18–24) vazhdojnë të shprehin nivelet më të larta të besimit në institucione, veçanërisht në Bashkimin Evropian. Modeli konfirmon se:
Qytetarët që i besojnë BE-së janë 37% më të prirur t’u besojnë edhe institucioneve të tyre vendase.
Kjo tregon se integrimi në BE nuk është vetëm një proces politik, por edhe psikologjik, që formëson pritshmëritë, shpresën dhe besimin në të ardhmen. Mbajtja e besueshmërisë së rrugës së BE-së është, pra, thelbësore për forcimin e besimit vendas në të gjithë rajonin.
Prezantimi i SecuriMeter përfshiu gjithashtu një përmbledhje të gjetjeve kryesore nga Aner Zukovic, Ekspert i Lartë i RCC-së për Siguri, i ndjekur nga një panel diskutimi, i moderuar nga Pavle Jankovic, Shef i Departamentit Politik të RCC-së, me pjesëmarrjen e: Tijana Reçevic, profesore në Universitetin e Beogradit; Sonja Stojanovic Gajic, profesore në Universitetin e Rijekës; Iliriana Gjoni, analiste kërkimore në Carnegie Europe; dhe Nikolina Stefanovska nga Market Vision. Panelistët reflektuan mbi mënyrën se si gjetjet ndërlidhen me presionet ekonomike, qeverisjen demokratike, pritshmëritë e të rinjve, kërcënimet kibernetike dhe besueshmërinë e perspektivës evropiane.
Para prezantimit të SecuriMeter, Sekretari i Përgjithshëm i RCC-së, Amer Kapetanovic, vizitoi selinë e Qendrës së Evropës Juglindore dhe Lindore për Kontrollin e Armëve të Vogla dhe të Lehta (SEESAC) në Beograd, ku u takua me Bojana Balon, Drejtoreshë e SEESAC. Si një iniciativë e përbashkët e UNDP dhe RCC-së, SEESAC prej vitesh ka qenë një nga platformat më efektive të rajonit për forcimin e kontrollit dhe reduktimit të armëve të vogla dhe të lehta, avancimin e barazisë gjinore dhe nxitjen e bashkëpunimit rajonal. Gjatë takimit, znj. Balon shprehu mirënjohjen për udhëheqjen e vazhdueshme të RCC-së dhe partneritetin e qëndrueshëm, si dhe e informoi Sekretarin e Përgjithshëm mbi aktivitetet dhe planet e ardhshme të SEESAC, ndërsa z. Kapetanovic vlerësoi punën shumëvjeçare të SEESAC si një model për iniciativa të ngjashme në mbarë botën dhe riafirmoi mbështetjen e fortë të RCC-së për misionin e tij.