Shtëpia e Bardhë, simboli historik i presidencës amerikane, po përjeton ndryshimin më të madh arkitektonik në më shumë se një shekull.
Pjesë të Krahut Lindor, ndërtuar në vitin 1902, janë shembur muajin e kaluar si pjesë e projektit të presidentit Donald Trump për të ndërtuar një sallë të re vallëzimi dhe një kolonadë të re gjigante — zhvillim që ka ngjallur reagime të forta në SHBA.
Pamje dramatike të publikuara nga terreni i Shtëpisë së Bardhë tregojnë makineri të rënda duke shembur Krahun Lindor – zonën që tradicionalisht strehonte Zonjën e Parë dhe stafin e saj.
Projekti, që parashikon një strukturë të re prej 90,000 metrash katrorë, synon të zëvendësojë hapësirën ekzistuese prej 55,000 metrash katrorë dhe të krijojë “sallën e vallëzimit më të bukur në botë”, sipas presidentit Trump.
Qëllimi i projektit: krijimi i një salle të madhe vallëzimi që mund të presë deri në 1,000 të ftuar për ngjarje shtetërore.
Financimi: presidenti ka deklaruar se financohet përmes donacioneve private nga kompani të mëdha si Amazon, Google, Meta dhe investitorë miliarderë – diçka që ka ngritur shqetësime për mundësinë e ndikimit politik nga donatorët.
Vendimi për të shembur strukturat origjinale ka nxitur kritika të ashpra nga historianë dhe organizata për ruajtjen e trashëgimisë.
Dr. Carol Quillen, presidente e Trustit Kombëtar për Ruajtjen Historike, paralajmëroi se “ndërtesa e re mund të shkatërrojë përgjithmonë dizajnin klasik të Shtëpisë së Bardhë”, duke e quajtur “thellësisht shqetësuese” mungesën e një procesi publik shqyrtimi.
Pavarësisht kësaj, prishja vazhdoi vetëm disa ditë pas letrës së saj. Artefaktet historike janë ruajtur nga Shoqata Historike e Shtëpisë së Bardhë, e cila deklaroi se është kryer një skanim dixhital i plotë i zonës për të dokumentuar historinë përpara shembjes.
Fillimisht, Trump kishte premtuar se projekti “nuk do të dëmtonte strukturën ekzistuese”, por më vonë tha se shembja e plotë ishte e domosdoshme “për ta bërë siç duhet” pas “studimeve me arkitektët më të mirë në botë”.
Ai e justifikoi projektin duke thënë se çdo president e ka ëndërruar një sallë të tillë për 150 vjet, duke shtuar se “do të eliminojë nevojën për tenda të shëmtuara për darka shtetërore”.
Ish-kuzhinieri ekzekutiv i Shtëpisë së Bardhë, Martin Mongiello, mbrojti projektin, duke e quajtur “praktik” për stafin:
“Të shërbesh ushqim në tenda jashtë, në baltë, është një makth i vërtetë.”
Por kritikët e shohin këtë si një tjetër përpjekje të Trump për të personalizuar dhe komercializuar simbolin më të rëndësishëm të presidencës amerikane.
Shumë komentues në rrjete sociale e përshkruan pamjen e prishjes si “tronditëse” dhe “fyerje ndaj historisë”.
Krahu Lindor ishte ndërtuar më 1902 gjatë presidencës së Theodore Roosevelt për të shtuar hapësirë për Zonjën e Parë dhe ceremonitë zyrtare. Gjatë dekadave, ai u bë pjesë e pandashme e dizajnit simetrik të Shtëpisë së Bardhë, së bashku me Krahun Perëndimor që strehon Zyrën Ovale.
Trump ka pasur një marrëdhënie ambivalente me rezidencën presidenciale. Gjatë mandatit të parë e kishte quajtur “një vend të braktisur” dhe preferonte të qëndronte në Mar-a-Lago në Florida.
Tani, në mandatin e tij të dytë, ai duket i vendosur ta riformësojë Shtëpinë e Bardhë sipas shijes së tij luksoze, siç bëri më parë me rimodelimin e Zyrës Ovale, duke shtuar elemente ari dhe mobilie të zbukuruara.
Ndërsa prishja e Krahut Lindor shënon fundin e një epoke arkitekturore, projekti i ri i Trump hap një debat të thellë:
A është ky modernizim një mënyrë për të forcuar trashëgiminë presidenciale — apo një ndërhyrje e pariparueshme në një simbol historik kombëtar?/ Burimi: BBC