Presidenti amerikan, Donald Trump, ka deklaruar se ai vetë do të ketë “fjalën e fundit” për vendimin nëse administrata e tij duhet t’i paguajë atij 230 milionë dollarë si dëmshpërblim për hetimet federale ndaj tij në të kaluarën.
Në një deklaratë për gazetarët në Shtëpinë e Bardhë, Trump tha se qeveria “i detyrohet shumë para” për hetimet që janë zhvilluar kundër tij gjatë dhe pas mandatit të parë presidencial, duke përfshirë kërkimin e FBI-së në Mar-a-Lago dhe hetimin për ndërhyrjen ruse në zgjedhjet e vitit 2016, raporton The Guardian.
“Është interesante, sepse unë jam ai që merr vendimin, apo jo?”, tha Trump, duke pranuar se çështja krijon një situatë paradoksale, ku ai si president do të vendoste nëse vetes së tij, si paditës, do t’i jepeshin fonde publike si dëmshpërblim për hetimet ndaj tij vetë.
Trump e përshkroi me ironi situatën, duke shtuar “Në thelb, po padis veten. Do të them ‘më jepni X dollarë’, por nuk e di çfarë të bëj me këtë padi.”
Ai madje sugjeroi se mund të dhurojë paratë ose t’i përdorë për të financuar ndërtimin e një salle balloje në Shtëpinë e Bardhë.
Çështje ligjore me konflikt interesi të qartë
Sipas The Guardian, paditë e paraqitura nga Trump bazohen në Ligjin Federal për Kërkesa ndaj Qeverisë (Federal Tort Claims Act) të vitit 1946, i cili lejon qytetarët të kërkojnë kompensim kur dëmtohen nga veprimet e punonjësve federalë. Megjithatë, ky ligj përjashton në mënyrë të qartë kërkesat që lidhen me vendime diskrecionale ose politike, çka e bën të pamundur që një president të përfitojë kompensim për hetime ligjore që lidhen me sjelljen e tij personale.
Ekspertët ligjorë theksojnë se asnjë president në detyrë nuk ka kërkuar ndonjëherë kompensim nga qeveria për hetime kundër vetes. Por situata aktuale është edhe më e ndërlikuar, pasi disa nga aleatët më të ngushtë të Trump-it tani mbajnë poste të larta në Departamentin e Drejtësisë, përfshirë Todd Blanche, ish-avokatin e tij mbrojtës në çështjen e dokumenteve të Mar-a-Lago, që tani është zëvendësprokuror i përgjithshëm, dhe Stanley Woodward, që ka shërbyer si avokat i bashkëpunëtorëve të Trump-it, tashmë në rolin e prokurorit të përgjithshëm të asociuar.
Një zëdhënës i Departamentit të Drejtësisë, Chad Gilmartin, theksoi për The Guardian se “Në çdo rrethanë, të gjithë zyrtarët e Departamentit të Drejtësisë ndjekin udhëzimet e zyrtarëve të karrierës në etikë.”
Detajet e padive
Një nga kërkesat, e paraqitur në gusht 2024, pretendon “ndjekje penale të qëllimshme” për kërkimin e Mar-a-Lago-s dhe akuzat se Trump mbante dokumente të klasifikuara në pronën e tij. Avokatët e tij kanë argumentuar se hetimi ishte politikisht i motivuar dhe se e detyroi presidentin të shpenzonte dhjetëra miliona dollarë për mbrojtje ligjore.
Këto akuza u tërhoqën në nëntor 2024 nga prokurori special Jack Smith, duke iu referuar politikës së Departamentit të Drejtësisë që ndalon ngritjen e akuzave ndaj një presidenti në detyrë.
Padia e dytë lidhet me hetimin për lidhjet e mundshme mes fushatës së Trump-it në vitin 2016 dhe Rusisë, një çështje që vazhdon ta irritojë presidentin vite pas përfundimit të saj.
Trump pranoi se nuk ishte në dijeni të saktë të shumës që po kërkohej dhe shtoi “E di vetëm që ata më detyrohen shumë para.”
Një precedent pa shembull në historinë amerikane
Ekspertët e ligjit dhe etikes publike e kanë cilësuar veprimin e Trump-it si të paprecedentë dhe të rrezikshëm për integritetin institucional të Shteteve të Bashkuara. Duke e vendosur veten në pozitën e përfituesit potencial të fondeve publike për hetime që lidhen me shkelje të mundshme të tij personale, Trump krijon një precedent ku ndarja mes interesit publik dhe atij privat thuajse zhduket.
Nëse paditë e tij do të vazhdojnë të trajtohen nga zyrtarë që i kanë shërbyer më parë si avokatë mbrojtës, kjo do të hapë një debat të thellë për etikën në administratën federale dhe do të vërë në pikëpyetje vetë konceptin e pavarësisë së drejtësisë në SHBA.