Nga Eljanos Kasaj*
Më 29 Gusht, në Republikën e Sllovakisë, përkujtohet dita e kujtimit të Kryengritjes Kombëtare Sllovake (Slovenské národné povstanie), e cila u organizua nga rezistenca sllovake me në krye gjeneralin e brigadës Ján Golian,prej 29 Gushtit deri më 28 Tetor 1944, e drejtuar kundër invazionit nazist të Sllovakisë nga trupat e Wehrmacht-it dhe nga ana tjetër kundër regjimit kuisling sllovak të Partisë Popullore Sllovake së Hlinkës (Hlinkova slovenská ľudová strana) nën udhëheqjen e kolaboracionistit , priftit katolik Jozef Tison. Së bashku me Kryengritjen e Varshavës(Powstanie Warszawskie), ajo ishte kryengritja më e madhe kundër nazizmit dhe aleatëve të tij në Evropë, gjatë viteve të fundit të Luftës së Dytë Botërore(1939-1945).
Që prej vitit 2003, 29 gushti është kthyer në një festë zyrtare në Republikën e Sllovake. Kurora me lule vendosen në memorialin kushtuar Kryengritjes Kombëtare Sllovake në Bratislavë dhe nderime ushtarake, por dhe prej oficialëve shtetërore zhvillohen në të gjithë Sllovakinë. Përvjetori festohet veçanërisht në mënyrë të veçant në qytetin e Banska Bystrica-së,e cila ishte qendra e kryengritjes në vitin 1944.
Gjatë fjalimit të këtij viti në Bratislavë në përkujtim të Kryengritjes Kombëtare Sllovake kryeministri sllovak Robert Fico dënoi në mënyrë të fuqishme atë që e quajti një ringjallje të fashizmit dhe nazizmit në Evropë, paralajmëroi kundër përshkallëzimit të tensioneve Lindje-Perëndim dhe mbrojti rolin e Bashkimit Sovjetik në çlirimin e Sllovakisë në Luftën e Dytë Botërore. Ai theksoi rëndësinë e kujtimit të së vërtetës historike, duke deklaruar:
“Ne e dimë shumë mirë se nga erdhi liria në Sllovaki… dhe e dimë se çfarë çmimi të madh paguan popujt e ish-Bashkimit Sovjetik për këtë luftë çlirimtare.”
“Fashizmi dhe nazizmi nuk u shtypën dhe as nuk u ndëshkuan, ata thjesht arritën të fshiheshin gjatë Luftës së Ftohtë”, vijoj më tej kryeministri Fico, duke aluduar qartazi me politikat rehabilitiese që shumë qeveri evropiane, por dhe botërore(si ajo kanadeze) kanë adaptuar gjatë dekadës së fundit për rehabilitimin e figurave të lidhura me nazi-fashizmin siç ishte rasti i figurave kolaboracionistëve të nazizmit Dragoljub Mihajloviqit në Serbi në vitin 2015, Lev Rupnikut në Slloveni në vitin 2020 ose skandali i Jarosllav Hunkas në Parlamentin Kanadez në vitin 2023.
Njëkohësisht kryeministri Fico njoftoi vizitën e tij të ardhshme në Republikën Popullore të Kinës për Paradën e Ditës së Fitores më 3 shtator, ku ai do të jetë një nga tri udhëheqësit e vetëm evropianë që do të marrin pjesë në festimet ushtarake, së bashku me presidentin serb Aleksandar Vuçiq dhe presidentin bjellorus Aleksandr Lukashenka. Në këtë event te madh do të marrin pjesë edhe presidenti rus Vladimir Putin dhe udhëheqësi i Koresë së Veriut Kim Jong Un. Duke theksuar kështu aleancën e ngushtë të trekëndëshit politiko-ekonomiko dhe ushtarake midis Moskës,Pekinit dhe Phenianit.
*Fakulteti i Shkencave Politike. Universiteti i Wroclaw (Uniwersytet Wrocławski), Poloni