Përshtatur në shqip, artikull i Le Devoir
Druzët formojnë një pakicë që luan një rol të rëndësishëm në Lindjen e Mesme dhe anëtarët e saj janë shpërndarë midis Izraelit, Libanit dhe Sirisë, ku kohët e fundit janë përfshirë në përleshje të përgjakshme me luftëtarë të lidhur me autoritetet islamiste.
“Druzët janë një komunitet mbi-fisnor që tejkalon hapësirën dhe gjeografinë,” shpjegon Makram Rabah, profesor i asociuar i historisë në Universitetin Amerikan të Bejrutit.
Rabah shton se më shumë se 1 milion druzë në Lindjen e Mesme “kanë luajtur një rol shumë të rëndësishëm” në rajon, ndërsa thekson se ata janë pjesë e “komuniteteve themeluese” në Liban dhe Siri.
Më poshtë në shkrim paraqitet një pasqyrë e këtij komuniteti që kërkon të ruajë identitetin e tij fetar dhe shoqëror.
Feja dhe traditat
Mendimi druz u shfaq në Egjipt në fillim të shekullit të 11-të si një sekt brenda shiizmit. Ai mbetet i perceptuar si një rrjedhë ezoterike (mësimi ose dija e së fshehtës) nga islami dominues.
I rrethuar nga një formë sekreti, përfshin elementë mistikë, si besimi në ringjalljen në njeri. “Nuk dihet që janë druzë derisa ata ta thonë vetë,” sipas Makram Rabah.
Komuniteti nuk pranon konvertime të reja dhe dekurajon martesat jashtë komunitetit.
Një burim i njohur me ritualet druze tha në anonimitet se shfaqja e kësaj feje është ndikuar nga koncepte të tjera fetare dhe filozofike, përfshirë ato të filozofit grek Platon.
Festat fetare druze përkojnë me kalendarin mysliman. Veshja tradicionale druze është e zezë. Meshkujt mbajnë kapele të bardha ose turbane, ndërsa gratë mbulojnë kokën dhe pjesërisht fytyrën me një shami të gjatë të bardhë.
Ku janë ata?
“Aty ku janë vizatuar kufijtë, druzët nuk i kanë njohur me të vërtetë,” thotë Rabah, kryesisht sepse martohen lirshëm me druzë nga e gjithë rajoni.
“Figurat fetare luajnë një rol shumë të rëndësishëm për të mbajtur këto lidhje,” thekson ai.
Para fillimit të luftës civile në 2011, Siria kishte, sipas vlerësimeve, rreth 700 mijë druzë që flisnin arabisht, gjuhën e përbashkët të gjithë vendit që përmban një mozaik komunitetesh.
Sipas akademikut, poetit dhe kaligrafit Sami Makarem (1931-2012), druzët filluan të migrojnë drejt jugut të Sirisë në shekullin e 16-të, në një zonë që sot quhet Jabal al-druze, në provincën e Sweida.
Druzët sirianë janë kryesisht të përqendruar në këtë bastion të Sweida-s, provincën fqinje të Qouneitra-s dhe në periferi të Damaskut, zona që kohët e fundit janë prekur nga dhuna sektare.
Në Liban, rreth 200 mijë druzë jetojnë kryesisht në qendrën malore të vendit dhe në jug, pranë kufijve me Izraelin dhe Sirinë. Në Izrael, rreth 153 mijë druzë janë qytetarë izraelitë, kryesisht banorë të veriut.
Ndryshe nga arabët e tjerë izraelitë, druzët janë të detyruar të shërbejnë në ushtri. Dy delegacione të besimtarëve druzë sirianë kanë bërë pelegrinazhe në një vend të shenjtë në Izrael këtë vit, pavarësisht gjendjes së luftës midis dy vendeve.
Në Lartësitë e Golanit në Siri, të aneksuara nga Izraeli, mbi 22 mijë druzë kanë status banori të përhershëm. Vetëm 1 mijë e 600 prej tyre kanë pranuar shtetësinë izraelite, të tjerët mbeten të lidhur me identitetin e tyre sirian.
Aneksimi i Golanit nga Izraeli ka ndarë familje, megjithatë druzët e Golanit të aneksuar shpesh kanë mundur të udhëtojnë në Siri për studime ose për të marrë pjesë në dasma.
Disa druzë nga jugu i Sirisë janë vendosur gjithashtu në Jordani, ku komuniteti vlerësohet të jetë midis 15 mijë dhe 20 mijë personave.
Përtej Lindjes së Mesme, diaspora druze është përhapur në Amerikën e Veriut, Amerikën Latine dhe Australi.
Politika
Udhëheqësit druzë kanë qenë një katalizator për nacionalizmin në Lindjen e Mesme që nga Perandoria Osmane.
Në Siri, druzi Sulltan Pasha el-Atrash, i cili udhëhoqi një kryengritje në vitet 1925-1927, ka qenë pararendës i pavarësisë së Sirisë ndaj Francës, që u arrit në vitin 1946.
Në Liban, lideri druz Kamal Joumblatt ka pasur një rol kyç nga vitet 1950 deri në vrasjen e tij në 1977, e organizuar nga Siria gjatë luftës civile.
Që nga rrëzimi në dhjetor i presidentit Bashar al-Assad, Izraeli ka shumëfishuar shenjat e hapjes ndaj druzëve, një solidaritet që pritet në mënyra të ndryshme brenda komunitetit.
Walid Joumblatt, lideri druz në Liban 76 vjeç, i cili e ka marrë postin nga babai i tij, ka bërë thirrje për druzët sirianë që të refuzojnë “ndërhyrjen izraelite”, ndërsa liderët druzë sirianë kanë riafirmuar besnikërinë ndaj një Sirie të bashkuar, disa prej tyre duke kërkuar mbrojtje ndërkombëtare pas dhunës së fundit.
Në Izrael, udhëheqësi shpirtëror druz, sheiku Mowafaq Tarif, ka bërë thirrje që shteti hebre të mbrojë druzët sirianë.
Kjo është një shenjë se ekziston “një luftë për pushtet midis druzëve nëpër tre shtete,” sipas Rabah.