Në një intervistë me autoren e “Top Story” Grida Duma, gazetari i njohur hollandez Yoeri Albrecht i cili gjendet në Shqipëri për herë të parë, foli ndër të tjera edhe për intervistën që ka kryer me kryeministrin Edi Rama.
Gazetari holandez Albrecht tregoi përshtypjen e tij nga kjo intervistë dhe kryeministrin Rama si i vetmi politikan që nuk i kërkonte pyetjet para se ajo të zhvillohej.
Pjesë nga intervista e gazetarit Yoeri Albrecht me moderatoren Grida Duma
Grida Duma: Çfarë ka të keqe konservatorizmi sipas jush?
Yoeri Albrecht: Secili duhet të ketë opinionin e tij politik, natyrisht. Por unë mendoj se hapësira për artistët për të krijuar gjëra të reja, gjëra tronditëse apo gjëra krijuese, duhet të mbrohet. Mendoj se shoqëritë që nuk lënë hapësirë për kreativitetin e artistëve të tyre dhe për lirinë e artistëve të tyre janë në një rrugë që unë do ta quaja totalitarizëm, sepse në shumicën e diktaturave nuk ka vend për kreativitet personal dhe artistët nuk mund të shprehin atë që duan, të publikojnë atë që duan, të shkruajnë atë që duan, dhe për publikun që të lexojë atë që dëshiron. Sidomos nëse shoqëria po lëviz drejt një hapësire ku mezi ka vend të mbetur që artistët të shprehen, duhet të jeni shumë të kujdesshëm. Nuk ka asgjë të keqe me konservatorizmin si të tillë. Problemi qëndron në faktin që si konservatorët ashtu edhe progresistët duan të zvogëlojnë hapësirën për artin dhe artistët.
Duma: Edhe progresistët.
Albrecht: Edhe progresistët, absolutisht.
Duma: Ndoshta ju dogjët pyetjen time të ardhshme, që është, nëse do të zgjidhnit më pak nga të këqijat midis të majtës dhe të djathtës. Kisha përshtypjen se po thoshit që e majta është më e hapur ndaj ideve të hapura, nëse e lidhim politikën me hapësirën e dhënë për artin.
Albrecht: Jo, nuk do ta thosha këtë. Mendoj se, në ekstremet, është njësoj kundër lirisë dhe kundër lirisë së artistëve dhe fjalës së lirë. Ndoshta tradicionalisht gjatë dekadave të fundit e majta ka qenë më e gatshme për të mbështetur dhe ndihmuar artet. Por, në periferi, mendoj se të njëjtat ide shtypëse ekzistojnë në të dy anët.
Duma: A njihni ndonjë artist shqiptar?
Albrecht: Keni një Kryeministër që pikturon.
Duma: A e bën kjo atë artist? Që përpiqet të pikturojë ose pikturon. Dua të them, sipas mendimit tuaj, sepse në Shqipëri ai njihet si artist. Ai vjen nga arti.
Albrecht: Po, ndoshta pas daljes në pension nga politika, nuk e di. Por është interesante, sidoqoftë, që një Ministër Kulture të bëhet Kryeministër dhe të ketë nisur si piktor. Lea Ypi është një shkrimtare e mirë, e njohur në pjesë të tjera të botës.
Duma: Ajo është publiciste. Ose shkrimtare. Më kanë thënë që ju jeni një person provokues dhe unë duhet t’ju provokoj për të kaluar te, le të themi, te specialiteti juaj i reagimit. Pra, për ju, Rama është një artist. A ju pëlqyen pikturat e tij?
Albrecht: I kam parë dhe e kam intervistuar atë dhe jam përgatitur, ashtu si ju u përgatitët kur më intervistuat mua. Nuk i kam parë në realitet. Kam parë vetëm fotot e tyre dhe duhet të them se mendoj se janë ekspresive, shumë ekspresive, por nuk janë në shijet e mia.
Duma: Çfarë shprehin ato, sipas jush?
Albrecht: Le të themi se janë shumë të gjalla. Mendoj se të paktën japin përshtypjen e një personi, të një piktori pas tyre, që është shumë, shumë energjik, i gjallë dhe krijues.
Duma: Një herë, gjatë intervistës suaj me Ramën, thatë se ishte mbresëlënëse të kesh një kryeministër që nuk kërkoi pyetjet para se të vinte. Pse është mbresëlënëse kjo?
Albrecht: Epo, kam intervistuar politikanë për të paktën 30 vite, nga Berlusconi te Bernie Sanders, nga kryeministri Grute i Holandës e te presidenti gjerman, e deri te politikanë më pak të njohur dhe më pak të dukshëm – gjithmonë kërkojnë pyetjet përpara. Kjo është një praktikë që e kam vënë re që ndërkombëtarisht. Është praktikë e zakonshme për politikanët që janë në pushtet, që të marrin pyetjet përpara. Unë në veçanti nuk e pëlqej këtë gjë dhe ndonjëherë thjesht jap temat për të cilat dua të flas, por rrallëherë, nëse mund ta shmang, nuk i shkruaj pyetjet. Dhe nëse i shkruaj pyetjet, nuk u përmbahem atyre.
Duma: Po, e marr me mend.
Albrecht: Sepse mendoj se është e panatyrshme dhe asnjëherë nuk është një mënyrë e mirë për të zhvilluar një bisedë. Ajo që dëshironi është një bisedë e mirë dhe jo një lloj prove të përgatitur. Por me Ramën, kemi pasur një intervistë të gjatë publike. Ajo u transmetua në internet. Dhe ai në mënyrë specifike nuk kërkoi asnjë informacion për përmbajtjen e asaj që do të diskutonim. Dhe kjo është e pazakontë. E di këtë, sepse unë…
Grida: Ju keni përvojë.
Albrecht: Po. Dhe mendoj se ai rrezikonte shumë. Ai nuk mund ta dinte realisht mënyrën sesi veprojnë holandezët në intevista. Dhe ai ishte aty, sigurisht, për të bindur publikun holandez dhe Kryeministrin holandez që duhet të përshpejtojmë procesin e anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian. Dhe Kryeministri holandez ka qenë dikur shumë kritik ndaj Shqipërisë, madje një nga më kritikët. Pra, rrezikonte shumë. Dhe, në ato rrethana, të ishte kaq i hapur dhe i guximshëm, do të thoja, për të hyrë thjesht në një bisedë një-orëshe, ishte e pazakontë.
Duma: dhe para se të dalim nga kjo përshtypje mbi Kryeministrin e Shqipërisë, ishte një moment kur ju e prezantuat atë si politikan, dhe ai tha: “Unë nuk jam politikan. ” A ju duk kjo si një mënyrë shumë politike për të shmangur përgjegjësinë politike, duke thënë: “Unë ndoshta nuk jam politikan. Unë jam i infektuar, por nuk jam politikan. ” Çfarë menduat në atë moment?
Albrecht: Është një hile.
Duma: Një hile politike?
Albrecht: Po.