Kur liderët e Shqipërisë dhe Italisë njoftuan një marrëveshje kontestuese në fillim të kësaj jave për të përpunuar së bashku disa kërkesa për azil të emigrantëve që mbërrinin nga deti, shumë në vendin e vogël të Ballkanit Perëndimor e panë atë si reciproke.
Italia kishte mirëpritur mijëra shqiptarë që ikën nga varfëria pas rënies së komunizmit më shumë se tre dekada më parë, dhe qeveria aktuale e Shqipërisë donte t’ia kthente reston e mikpritjes italianëve.
Të hënën, Shqipëria ra dakord të strehojë përkohësisht mijëra emigrantë ndërsa Roma do të shqyrtojë kërkesat e tyre për të kërkuar azil në Itali. Shqipëria thuhet se do të kujdeset për deportimin e tyre nëse italianët refuzojnë statusin e tyre të refugjatit.
Ndërsa marrëveshja është kritikuar nga organizatat e të drejtave dhe grupet e tjera, qytetarët shqiptarë ishin të ndarë për marrëveshjen.
Bib Lazri, 66 vjeç, një banor i fshatit verior shqiptar të Gjaderit, ku do të ndërtohet një nga dy qendrat e akomodimit, tha se e mirëpret masën duke pasur parasysh lidhjet historike midis dy vendeve.
“Të gjithë fëmijët e mi janë jashtë vendit. Ata (italianët) na kanë mirëpritur tash e 30 vjet”, tha Lazri. “Na takon neve të themi një fjalë të mirë, t’i mbajmë dhe të tregojmë zemrën tonë të hapur”.
Në vitin 1991, rreth 20,000 shqiptarë një anije e mbipopulluar në mënyrë të rrezikshme mbërriti në rajonin juglindor italian të Pulias. Nuk kishte më tepër se një vit që kur ishte shpallur pluralizmi politik në Shqipëri, e cila për dekada nën komunizëm ishte e mbyllur për pjesën më të madhe të botës dhe vetëm disa muaj pas zgjedhjeve të para demokratike.
Varfëria ishte e përhapur dhe kishte mungesa për mallrat e shportës bazë, përfshirë bukën. Shqiptarët e shihnin Italinë si “dritaren e tyre të perëndimit”. Shumë nga shqiptarët u vendosën në Itali, gjetën punë dhe krijuan atje familje.
Kryeministri shqiptar Edi Rama njoftoi marrëveshjen pesëvjeçare të hënën në Romë duke qëndruar përkrah homologes së tij italiane Giorgia Meloni. Rama shprehu mirënjohjen në emër të shqiptarëve që gjetën strehim në Itali dhe “i shpëtuan ferrit dhe imagjinuan një jetë më të mirë”.
Por për shumë shqiptarë të tjerë, konfuzioni, madje edhe zemërimi është ndjenja kryesore për lajmin surprizë.
Autoritetet italiane do të trajtojnë procedurat e zbarkimit dhe identifikimit të emigrantëve të shpëtuar nga Deti Mesdhe nga roja bregdetare italiane. Një nga qendrat ku do të bëhet përpunimi është 5000 metra katrorë, e rrethuar me një gardh me tela në portin shqiptar të Shëngjinit.
Shqipëria do të ofrojë dy lehtësira, duke filluar nga porti i Shëngjinit, një pikë kryesore turistike që ka tërhequr këtë vit gati 1 milion turistë në zonën përreth.
Shumë kanë frikë se qendra e akomodimit do të ketë një ndikim negativ. Shqipëria është kthyer në një magnet të madh turistik këtë vit, duke sjellë më shumë se 9 milionë turistë në bregdetin e saj të pacenuar.
“Një kamp refugjatësh në port nuk është në përputhje me idenë e qeverisë për një turizëm elitar europian,” tha Arilda Lleshi, një aktiviste 27-vjeçare për të drejtat e njeriut, duke folur nga Tirana.
Shumë njerëz u revoltuan nga fakti se “një marrëveshje e tillë me ndikim të gjerë social u bë pa një konsultim të gjerë social”, tha Lleshi. “Duket se kryeministri ynë vazhdimisht merr përsipër të zgjidhë çështjet e botës për të marrë kredi ndërkombëtare, pa u konsultuar më parë me njerëzit.”
Ata që do të deportohen do të dërgohen në Gjadër, 20 kilometra (12 milje) në veri të portit të Shëngjinit, në një ish-aeroport ushtarak.
Italia do të paguajë për ndërtimin e dy qendrave që mund të mbajnë deri në 3000 emigrantë në të njëjtën kohë. Deri në 36,000 emigrantë mund të dërgohen për përpunim në territorin shqiptar çdo vit. Shqipëria do të garantonte sigurinë e jashtme për dy qendrat, të cilat do të ishin nën juridiksionin italian.
Sipas marrëveshjes, nëse Italia refuzon ofertat për azil, Shqipëria më pas do t’i deportonte emigrantët. Fëmijët dhe gratë shtatzëna do të përjashtohen nga plani. Marrëveshja, siç është përshkruar deri më tani, nuk trajton gjithashtu se si Shqipëria do të arrinte të dëbonte emigrantët në vendet e tyre të origjinës kur Italia e ka të vështirë ta bëjë këtë vetë.
Kreu i portit ku do të përpunohen emigrantët, Sandër Marashi, mbështet marrëveshjen e qeverisë, duke thënë se objekti nuk do të jetë problematik për funksionimin normal të portit.
“Një marrëveshje e tillë tregon se…mikpritja e shqiptarëve nuk është vetëm fjalë por edhe vepra”, tha Marashi.
Por disa shqiptarë ishin të befasuar dhe të paqartë se çfarë do të thoshte marrëveshja.
Shqipëria ka një histori të kohëve të fundit të pritjes së refugjatëve që ikin nga konflikti dhe varfëria, duke pritur përkohësisht rreth 4000 afganë në vitin 2020. Një numër i vogël afganësh janë ende në Shqipëri në pritje për t’u shpërngulur në Shtetet e Bashkuara ose në vende të tjera perëndimore.
Rama përmendi gjithashtu se si u mirëpritën shqiptarët etnikë të Kosovës për t’i shpëtuar masakrave nga presidenti serb Slobodan Millosheviç në vitin 1999. Shqipëria gjithashtu strehoi hebrenjtë dhe i fshehu ata nga nazistët gjatë Luftës së Dytë Botërore.
Kërkesat e Associated Press për të intervistuar zyrtarë qeveritarë në nivel qendror dhe lokal në lidhje me marrëveshjen e re me Italinë u refuzuan.
Socialistët qeverisës të Ramës kanë 74 vende në parlamentin prej 140 vendesh, kështu që në teori, qeveria nuk duhet të ketë asnjë problem në miratimin e marrësveshjes. Por marrëveshja ka krijuar një shqetësim të tillë midis disa sektorëve të popullsisë sa kalimi i saj mund të bëhet problematik.
Albert Rakipi i Institutit Shqiptar për Studime Ndërkombëtare e konsideroi marrëveshjen si “qesharake”, “mashtruese dhe të paqëndrueshme” dhe “të paarsyeshme”.
“Asnjë nga mijëra njerëzit që rrezikojnë jetën e tyre për të arritur Evropën nuk ëndërron për një të ardhme në të cilën ata vendosen në kampe në një vend të vogël dhe të varfër jashtë kufijve të vendeve të Bashkimit Evropian”, tha Rakipi.
Artikulli i AP: https://www.washingtonpost.com/business/2023/11/09/albania-italy-refugees-centers/1730a878-7f19-11ee-b5cc-66c30a3bbb91_story.html
Përgatiti: Liberale.al
