Pëllumb Karameta
Bamir Topi na e shpjegoi krizën politike me gjuhën e futbollit. Për 137 ditë, protestuesit i paskëshin treguar Ramës kartonin e verdhë. Ai nuk reflektoi. Tani i kanë treguar të kuqin. Arbitri është populli.
Metaforë e qartë. Kryeministri duhet të dalë nga fusha.
Mbetet një hollësi. Si u caktua arbitri?
Në futboll, këtë e dimë përpara ndeshjes. Në versionin e zotit Topi, e marrim vesh pasi është dhënë ndëshkimi.
Një ish-president e di se vullneti i popullit kërkon mënyra për t’u shprehur dhe verifikuar. Por në studio procedura përshpejtohet. Protestuesit bëhen popull, pakënaqësia bëhet vendim dhe metafora merr përsipër zbatimin.
Bilbili dëgjohet. Procesverbali mund të presë.
Teza 1. Populli e ka dhënë vendimin. Tani duhet njoftuar të dalë në shesh.
Topi kërkon që studentët të mos mbeten të vetmuar. Duhet të dalë e gjithë shoqëria.
Thirrja për mbështetje është e kuptueshme. Por kush e dha kartonin në emër të shoqërisë që po ftohet të dalë?
Nëse shoqëria duhet të vijë, kush e përfaqësoi gjatë dhënies së kartonit? Nëse vendimi i popullit është shpallur, çfarë i kërkohet pjesës që ende nuk është shprehur?
Një protestë mund të ngrejë kërkesa të drejta edhe me pak pjesëmarrës. Por e drejta për të protestuar nuk është mandat për të vendosur në emër të të gjithëve.
As 137 ditët nuk e zgjidhin këtë çështje. Ato tregojnë sa ka zgjatur protesta. Nuk tregojnë sa qytetarë mbështesin përfundimin që nxjerr prej saj zoti Topi.
Kalendari nuk numëron përkrahës.
Në aritmetikën televizive, numërojmë ditët e protestës dhe shpallim vendimin e popullit. Pastaj e ftojmë popullin në shesh të mbështesë vendimin që kemi shpallur në emër të tij.
Vendimin ia kemi kursyer. Të paktën pjesëmarrjen ta sigurojë vetë.
Teza 2. Kush mungon në protestë, të mos shqetësohet. Flasim nenë emër të tij.
Topi kritikon indiferencën, sidomos të atyre që, sipas tij, kanë përfituar poste nga lidhjet me pushtetin. Një favor mund të blejë heshtje. Një vend pune mund të krijojë varësi. Këto duhen thënë.
Por kjo kategori nuk e përmbledh gjithë shoqërinë që po ftohet të dalë.
Ka qytetarë që nuk pajtohen me qeverinë, por nuk binden nga protesta. Ka të tjerë që mbështesin kërkesat e studentëve, por kundërshtojnë dhunën. Ka edhe nga ata që kërkojnë ndryshim, por nuk ua besojnë mëtuesve që e kanë ofertën gjithnjë gati.
Mungesa e tyre në shesh nuk është votë për Ramën. Por as autorizim që dikush t’ua shpallë votën kundër tij.
Këta qytetarë ia prishin thjeshtësinë metaforës. Duhet t’i pyesësh, t’i dëgjosh dhe të pranosh se mund të mos bien dakord me ty. Përfaqësimi kërkon mundim.
Në studio kemi një rrugë më të shkurtër. E përmendim popullin dhe vazhdojmë.
Kështu, përfshihen të gjithëata të mungojnë. Vetëm mendimet e tyre mbeten jashtë.
Teza 3. Jemi për dialog. Pala tjetër të vijë vetëm për të pranuar vendimin.
Topi e konsideron joserioze ftesën e Ramës për dialog. Karriget dhe stolat jashtë Kryeministrisë i duken pjesë e një shfaqjeje.
Një karrige në trotuar nuk provon gatishmëri për të dëgjuar. Por kundërshtimi i skenografisë ende nuk përcakton kushtet e një bisede serioze.
Kush merr pjesë? Çfarë kërkohet? Për çfarë mund të bihet dakord? Si verifikohen angazhimet?
Këtu hyn në punë kartoni. Sipas metaforës së Topit, lojtari që e ka marrë të kuqin nuk ka më të drejtë të komunikojë me arbitrin.
Po ta çojmë këtë logjikë deri në fund, çështja zgjidhet përpara se të ulen palët. Njëra ka dhënë vendimin. Tjetra duhet të kuptojë se biseda ka përfunduar.
Sa shumë punë na kursen futbolli!
Nuk kemi nevojë për përgjigje, sepse kemi verdikt. Nuk kemi nevojë për marrëveshje, sepse kemi rregulloren e përjashtimit nga fusha.
Dialogu vetëm të sqarojë orarin e largimit.
Teza 4. Rama të largohet menjëherë. Për vazhdimin kemi parimet.
Topi e lidh krizën me ndryshimet e vitit 2008, me pushtetin e kryetarëve të partive dhe me dobësimin e institucioneve. Kërkon ndryshim të rregullave dhe zgjedhje të lira.
Këtu problemi bëhet më i madh se një lojtar. Nëse rregullat prodhojnë përqendrimin e pushtetit, duhet shpjeguar si ndryshohen ato. Përndryshe, pasuesi mund të ulet në të njëjtën karrige dhe ta gjejë jashtëzakonisht të përshtatshme.
Kush e ndërton marrëveshjen? Çfarë ndryshon në përfaqësim? Si pengohet përsëritja e asaj që sot dënohet?
Në pjesën e publikuar të përgjigjes për atë që vjen pas dorëheqjes, Topi nuk i shtjellon këta hapa.
Askush nuk i kërkon një ish-presidenti të sjellë në studio një program të plotë qeverisës. Por kur shpall se arbitri ka vendosur dhe lojtari duhet të dalë, është e arsyeshme ta pyesësh si vazhdon loja.
Sidomos kur vetë thua se rregullat janë prishur.
Në futboll, kartoni zbatohet brenda një sistemi të njohur. Në shpjegimin e zotit Topi, sistemi është dëmtuar, institucionet janë dobësuar, përfaqësimi është cenuar. Vetëm kartoni funksionon në mënyrë të përsosur.
Për diagnozën kemi vite përvojë. Për largimin kemi urgjencë. Për vazhdimin kemi parime.
Mekanizmin do ta gjejmë rrugës. Tani të mos e vonojmë bilbilin me hollësi.
Një qeveri duhet të japë llogari. Një protestë ka të drejtë të kërkojë edhe largimin e saj. Por kush e paraqet këtë kërkesë si vendim të gjithë popullit, duhet të shpjegojë si e ka marrë vesh këtë verdikt.
Topi e zgjidh çështjen brenda metaforës. Populli është arbitri. Kartoni është dhënë. Lojtari duhet të largohet.
Pastaj kthehet te shoqëria dhe i kërkon të dalë.
Një rend pune i admirueshëm.
Vendimi është shpallur, ndëshkimi është caktuar dhe tani po kërkohen të pranishmit.
Kartonin e kemi. Popullin po e presim.
P.S.Shkrimi bazohet në pjesët e publikuara të intervistave të z. Bamir Topi në emisionet “Të Paekspozuarit”, Vizion Plus, më 19 tetor 2026, dhe “Minuta e Parë”, News24, më 22 tetor 2026.
Tiranë, më 01/11/2026