Nga Fatos Çoçoli
Në pamundësi deri tani për të djegur Kuvendin dhe kryeministrinë, nga rezistenca e forcave të rendit, mbrëmë, pas orës 18.45, grupe vandalësh tentuan të digjnin plotësisht Gjykatën e Lartë të vendit. Për fat, u dogj vetëm një pjesë e katit të parë të ndërtesës dhe u dëmtuan vetëm një pjesë e dosjeve.
Gjykata e Lartë është pjesë integrale dhe themelore e rendit kushtetues të Republikës sonë. Ajo është gjykata më e lartë e juridiksionit të zakonshëm dhe ka një rol vendimtar në garantimin e zbatimit të njëtrajtshëm të ligjit, në mbrojtjen e të drejtave të individëve dhe në funksionimin e shtetit të së drejtës.
Rendi kushtetues nuk përbëhet vetëm nga Kushtetuta si dokument juridik, nga Kuvendi, Presidenti i Republikës apo Këshilli i Ministrave. Ai përfshin të gjitha institucionet dhe mekanizmat që krijohen, organizohen dhe funksionojnë në përputhje me Kushtetutën, si dhe marrëdhëniet që ekzistojnë ndërmjet tyre.
Në këtë kuptim, Gjykata e Lartë është një nga institucionet që sigurojnë funksionimin e rendit kushtetues, përmes ushtrimit të pushtetit gjyqësor. Sprova për djegjen e plotë të saj, kjo ngjarje jashtëzakonisht e rëndë, kërkon hetim të plotë, identifikimin e përgjegjësve dhe mbrojtjen e institucioneve kushtetuese. Një akt i tillë nuk përbën vetëm rrezik për godinën dhe jetën e njerëzve, me pallatet e banimit vetëm pak metra më larg, por godet drejtpërdrejti funksionimin e drejtësisë në Shqipëri.
Kur dhuna drejtohet kundër Gjykatës së Lartë, rrezikohet vetë shteti i së drejtës
Tentativa për djegien e Gjykatës së Lartë të Shqipërisë, në mbrëmjen e 17 tetorit 2026, përbën një alarm serioz për sigurinë e institucioneve publike dhe respektimin e rendit kushtetues.
Gjykata e Lartë nuk është një ndërtesë e zakonshme. Ajo është institucioni më i lartë i juridiksionit të zakonshëm, pjesë e organizimit kushtetues të pushtetit gjyqësor, me përgjegjësi thelbësore për zbatimin e njëtrajtshëm të ligjit dhe njësimin e praktikës gjyqësore.
Për këtë arsye, çdo sulm i qëllimshëm ndaj saj duhet trajtuar me seriozitetin më të madh. Nëse një akt i tillë është kryer me synimin për të shkatërruar godinën, për të frikësuar gjyqtarët apo për të penguar veprimtarinë e institucionit, hetimi duhet të përcaktojë jo vetëm autorët e drejtpërdrejtë, por edhe motivet, rrethanat dhe çdo përgjegjësi tjetër që mund të provohet.
Djegia e një institucioni gjyqësor nuk është protestë demokratike. Është një akt që cenon sigurinë publike, funksionimin e drejtësisë dhe besimin e qytetarëve tek shteti i së drejtës.
Gjykata e Lartë është pjesë e rendit kushtetues të Republikës së Shqipërisë
Kushtetuta e Shqipërisë përcakton ndarjen dhe balancimin e pushteteve, ndërsa neni 135 përcakton vendin e Gjykatës së Lartë në organizimin e pushtetit gjyqësor.
Kjo do të thotë se Gjykata e Lartë është pjesë përbërëse e rendit kushtetues të vendit. Ajo nuk funksionon si një institucion i zakonshëm administrativ, por ushtron një funksion kushtetues në administrimin e drejtësisë. Për këtë arsye, një sulm i qëllimshëm për shkatërrimin e saj ka pasoja shumë përtej dëmit material.
Ai cenon sigurinë e gjyqtarëve, punonjësve dhe personave të tjerë, vazhdimësinë e veprimtarisë gjyqësore, ruajtjen e dokumentacionit dhe të materialeve gjyqësore, si dhe besimin e publikut tek aftësia e shtetit për të mbrojtur institucionet e drejtësisë.
Dhuna nuk mund të zëvendësojë drejtësinë. Asnjë justifikim për sulmet ndaj drejtësisë!
Shqipëria është një republikë kushtetuese. Qytetarët kanë të drejtë të protestojnë, të kundërshtojnë vendimet gjyqësore në rrugët e lejuara nga ligji, të kritikojnë institucionet dhe të kërkojnë reforma.
Por asnjë pakënaqësi politike, asnjë konflikt institucional dhe asnjë mosmarrëveshje me drejtësinë nuk mund të justifikojë djegien e një gjykate.
Ngjarjet e dhunshme dhe sulmet ndaj institucioneve nuk duhet të shndërrohen në instrumente të propagandës së partive opozitare dhe lëvizjeve anti-sistem. Partitë politike opozitare dhe komentuesit televizivë kanë përgjegjësi të dallojnë kritikën legjitime ndaj drejtësisë, nga justifikimi i dhunës ndaj saj.
Mund të ketë kritika ndaj vendimeve gjyqësore. Mund të kërkohet hetim për shkelje të mundshme. Mund të kërkohen reforma dhe transparencë. Por asnjë prej këtyre kërkesave nuk justifikon shkatërrimin e institucioneve të drejtësisë.
Mbrojtja e Gjykatës së Lartë është mbrojtje e shtetit të së drejtës. Nëse partitë opozitare të vendit tim nuk distancohen nga ky akt i pashembullt dhune, ato sot, për fat të keq, janë shumë larg mbrojtjes së shtetit të së drejtës, për të cilën përgjërohen orë e çast se po e bëjnë.
Kushtetuta mund të kritikohet, ligjet mund të ndryshohen dhe vendimet gjyqësore mund të kundërshtohen në rrugët ligjore. Zjarri dhe dhuna nuk janë mjete të pranueshme për zgjidhjen e konflikteve në një republikë demokratike.
Mbrojtja e Gjykatës së Lartë nuk është mbrojtje e një partie, e një qeverie apo e një vendimi të caktuar. Është mbrojtje e parimit se drejtësia duhet të funksionojë sipas ligjit dhe se asnjë individ apo grup nuk mund të imponojë vullnetin e vet përmes dhunës.
Kur vihet në rrezik një gjykatë, vihet në provë aftësia e shtetit për të mbrojtur rendin kushtetues. Përgjigjja duhet të jetë ligji, hetimi profesional dhe përgjegjësia institucionale. Kurrë hakmarrja, propaganda apo dhuna!
Burimi: Opinion