Ndërsa zgjerimi i BE-së ka marrë një shtysë të re pas pushtimit rus të Ukrainës, me Brukselin që synon të afrojë me anëtarësimin Kievin, Moldavinë dhe disa vende të Ballkanit, një fitore e Le Pen do ta shndërronte Francën nga një mbështetëse e kujdesshme në një nga kundërshtaret më të forta të zgjerimit të mëtejshëm.
Le Pen konfirmoi më 7 korrik se do të kandidojë për presidente, pasi një gjykatë apeli i lejoi kandidimin, edhe pse la në fuqi dënimin e saj për keqpërdorimin e fondeve të Parlamentit Evropian.
“Fushata nis sonte”, deklaroi ajo për televizionin francez pas vendimit të gjykatës, duke premtuar se do të vazhdojë betejën ligjore, ndërsa njëkohësisht do të zhvillojë fushatën për t’u bërë presidentja e ardhshme e Francës.
Politikania e ekstremit të djathtë ka kundërshtuar prej kohësh pranimin e anëtarëve të rinj në Bashkimin Evropian. Partia e saj, Tubimi Kombëtar (Rassemblement National – RN), ka zbutur vitet e fundit një pjesë të retorikës ndaj BE-së, duke hequr dorë nga ideja e largimit të Francës nga blloku. Megjithatë, mënyra se si ka votuar vazhdon të tregojë kundërshtimin ndaj integrimit më të thellë evropian.
Sipas një analize të Këshillit Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë (ECFR) të publikuar në vitin 2025, edhe pse figura më të reja si Jordan Bardella kanë moderuar tonin e partisë, “RN vazhdon të promovojë një politikë të jashtme përçarëse përmes mënyrës se si voton”.
Raporti thekson se eurodeputetët e Tubimit Kombëtar “kanë votuar kategorikisht kundër çdo zgjerimi të BE-së dhe kundër thellimit të integrimit evropian“, si edhe kanë kundërshtuar ndihmën e mëtejshme për Ukrainën, me argumentin se kostot janë tepër të larta.
Presidenti aktual Emmanuel Macron e ka ripozicionuar gradualisht Francën si mbështetëse të zgjerimit, pas vitesh skepticizmi, duke argumentuar se afrimi i vendeve fqinje me Bashkimin Evropian është bërë një domosdoshmëri strategjike pas pushtimit rus të Ukrainës. Në bashkëpunim të ngushtë me Gjermaninë, Macron ka promovuar një model integrimi gradual, që do t’u lejonte vendeve kandidate të fitonin qasje gjithnjë e më të madhe në tregun e përbashkët dhe institucionet e BE-së përpara anëtarësimit të plotë, duke këmbëngulur njëkohësisht se reformat e brendshme në procesin vendimmarrës të BE-së duhet të ecin paralelisht me zgjerimin.
Franca ka mbështetur përpjekjet e Malit të Zi për anëtarësim, ka shprehur mbështetje për synimin e Shqipërisë që të anëtarësohet deri në fund të dekadës dhe ka argumentuar se Serbia duhet të mbetet e lidhur fort me Evropën, pavarësisht tensioneve të vazhdueshme politike.
Megjithatë, edhe nën drejtimin e Macron, Franca ka qenë shpesh ndër vendet më të kujdesshme për zgjerimin. Një dokument i fundit politik, i hartuar nga ekspertë të DGAP, Institutit Jacques Delors, Institutit Clingendael dhe Carnegie Europe, që analizon debatin mbi zgjerimin në Gjermani, Francë dhe Holandë, konstaton se “ambivalenca franceze” është thelluar në prag të zgjedhjeve presidenciale të vitit 2027.
“Aktualisht autoritetet franceze nuk dëshirojnë të nxisin një debat publik mbi zgjerimin në Francë“, thuhet në raport, i cili vëren se opinioni publik francez mbetet ndër më pak mbështetësit e zgjerimit në të gjithë Bashkimin Evropian.
Autorët shtojnë se zyrtarët e lartë francezë shpesh japin një mesazh ndryshe privatisht nga ai që shprehin publikisht.
“Diplomatët e nivelit të lartë shfaqin një ambivalencë të habitshme franceze ndaj zgjerimit, duke folur pozitivisht në publik (‘Ukraina duhet të anëtarësohet sa më shpejt të jetë e mundur’), ndërsa pas dyerve të mbyllura vënë në pikëpyetje çdo hap të negociatave.”
Sipas Kushtetutës franceze, çdo traktat i ardhshëm për pranimin e një shteti të ri në BE duhet ose të marrë mbështetjen e tre të pestave të të dy dhomave të Parlamentit, ose të miratohet përmes një referendumi kombëtar.
Raporti e përshkruan këtë si “pengesën më të madhe politike të Francës për të përmbushur premtimin e zgjerimit”, duke paralajmëruar se asnjëra nga këto rrugë nuk duket politikisht e lehtë, në kushtet e rritjes së mbështetjes për të djathtën ekstreme.
Sipas raportit, Komisioni Evropian është tashmë i vetëdijshëm se Parisi mund të shndërrohet në “pengesën kryesore në rrugën e zgjerimit”, ndërsa komisionerja për Zgjerimin, Marta Kos, planifikon angazhim më të madh me Francën për të rritur mbështetjen e opinionit publik. Këto shqetësime pritet të shtohen ndjeshëm nëse Le Pen merr drejtimin e vendit.
Në vend që të kërkojë largimin e Francës nga Bashkimi Evropian, Le Pen ka propozuar dobësimin e institucioneve mbikombëtare të BE-së, kufizimin e kompetencave të Komisionit Evropian dhe rikthimin e më shumë pushtetit te qeveritë kombëtare, në atë që ajo e quan “Evropa e Kombeve”. Ky vizion do ta bënte zgjerimin shumë më të vështirë, duke forcuar të drejtën e vetos së shteteve anëtare dhe duke ngadalësuar integrimin politik.
Duke parë drejt zgjedhjeve të vitit 2027, Qendra Evropiane për Politika (EPC) vlerëson se Le Pen do ta nisë garën si një nga kandidatët kryesorë.
“Le Pen ka shumë të ngjarë të mbetet në krye të sondazheve dhe të jetë favoritja për të marrë numrin më të madh të votave në raundin e parë“, shkruan EPC, duke theksuar megjithatë se sistemi zgjedhor francez me dy raunde do ta detyrojë të sigurojë një shumicë edhe në balotazh.
EPC vlerëson gjithashtu se një fushatë e përbashkët me Jordan Bardella mund t’i forcojë shanset elektorale.
“Kjo dyshe mund të shndërrohet në një makineri shumë të fuqishme elektorale“, thuhet në raport, duke kombinuar mbështetjen tradicionale të Le Pen me popullaritetin e Bardella-s tek votuesit e rinj dhe konservatorët më tradicionalë.
Në të njëjtën kohë, analistët e EPC theksojnë se brenda partisë vazhdojnë debatet për mënyrën se si duhet të sillet ndaj Bashkimit Evropian. Sipas tyre, Le Pen duhet të zgjedhë “mes identitetit të saj anti-establishment, që përfshin kundërshtimin radikal ndaj BE-së, dhe qasjes më pragmatike të Bardella-s për të fituar besueshmëri politike”. Një përpjekje për të balancuar këto dy linja, paralajmëron raporti, do të rikthente dyshimet mbi aftësinë e Tubimit Kombëtar për të qeverisur.
Për Brukselin, pasojat shkojnë shumë përtej politikës së brendshme franceze. Komisioni Evropian e konsideron zgjerimin njëkohësisht si përgjigje gjeopolitike ndaj agresionit rus dhe si mjet për stabilizimin e fqinjësisë lindore të Evropës. Vende kandidate si Ukraina, Moldavia, Mali i Zi dhe Shqipëria kanë përshpejtuar reformat, ndërsa Serbia mbetet pjesë kyçe e përpjekjeve të BE-së për të ruajtur ndikimin në Ballkanin Perëndimor.
Megjithatë, anëtarësimi mbetet i kushtëzuar nga mbështetja unanime e të gjitha shteteve anëtare. Me Hungarinë që tashmë po bllokon pjesë të procesit të anëtarësimit të Ukrainës, një presidente franceze që kundërshton hapur zgjerimin mund ta mbyllë – të paktën përkohësisht – dritaren e mundësisë që u hap për vendet kandidate pas pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022. /Përshtatur nga ‘Intelli News’
