Dita e parë e Samitit të 36-të të NATO-s në Ankara u karakterizua nga takime të rëndësishme mes liderëve të Aleancës, marrëveshje miliarda dollarëshe në industrinë e mbrojtjes dhe mesazhe për unitet përballë sfidave të sigurisë globale. Samiti dyditor zhvillohet në një moment kur NATO po përballet me luftën në Ukrainë, kërcënimin rus, tensionet në Lindjen e Mesme dhe presionin e Shteteve të Bashkuara që aleatët evropianë të rrisin investimet në mbrojtje.
Një nga zhvillimet kryesore të ditës ishte Forumi i Industrisë së Mbrojtjes të NATO-s (NSDIF 2026), ku u shpallën marrëveshje dhe investime të reja me një vlerë të paktën 50 miliardë dollarë mes vendeve aleate dhe kompanive të industrisë së mbrojtjes. Paketa përfshin kontrata për sistemet e mbrojtjes ajrore, prodhimin e përbashkët të pajisjeve ushtarake, zgjerimin e kapaciteteve të transportit strategjik dhe investime në teknologji të avancuara.
Në forum u prezantua gjithashtu një program prej 40 miliardë dollarësh për mbrojtjen kundër dronëve, i cili synon zhvillimin e sistemeve të reja anti-dron, forcimin e trajnimit të forcave të armatosura dhe rritjen e aftësive të përbashkëta operacionale të vendeve anëtare. Krahas kësaj, NATO njoftoi nisjen e programit për gjeneratën e re të avionëve AWACS, që do të zëvendësojnë flotën aktuale të avionëve të paralajmërimit të hershëm dhe kontrollit ajror, si dhe konfirmoi se dronët Triton do t’i bashkohen kapaciteteve të Aleancës për misione zbulimi dhe mbikëqyrjeje.
Në planin diplomatik, vëmendja u përqendrua te takimi mes presidentit turk Recep Tayyip Erdoğan dhe presidentit amerikan Donald Trump, i cili zhvilloi vizitën e tij të parë në Turqi pas rikthimit në Shtëpinë e Bardhë. Erdoğan deklaroi se pret që shumë prej çështjeve në axhendën dypalëshe të marrin një zgjidhje pozitive falë bashkëpunimit mes dy vendeve, ndërsa në qendër të diskutimeve ishin marrëdhëniet strategjike, industria e mbrojtjes dhe çështjet rajonale.
Një tjetër moment i rëndësishëm ishte takimi mes Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, dhe presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky. Rutte ritheksoi mbështetjen e Aleancës për Ukrainën, ndërsa Zelensky kërkoi vazhdimin e ndihmës ushtarake dhe politike në përballjen me agresionin rus.
Gjatë deklaratave për mediat, Rutte theksoi se samiti në Ankara duhet të shërbejë për t’i kthyer angazhimet e aleatëve në rezultate konkrete, duke veçuar rritjen e shpenzimeve ushtarake, zgjerimin e prodhimit të industrisë së mbrojtjes dhe mbështetjen afatgjatë për Ukrainën. Në të njëjtën kohë, ai u bëri thirrje vendeve anëtare të paraqesin plane të besueshme për arritjen e objektivit të investimit prej 5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto në mbrojtje, një angazhim i miratuar nga Aleanca vitin e kaluar.
Në margjinat e samitit, liderët e NATO-s realizuan edhe fotografinë tradicionale familjare, ndërsa presidenti Erdoğan dhe bashkëshortja e tij, Emine Erdoğan, shtruan një darkë zyrtare për krerët e shteteve dhe qeverive pjesëmarrëse në Kompleksin Presidencial në Ankara.
Punimet e samitit do të vijojnë edhe të mërkurën, kur pritet miratimi i deklaratës përfundimtare dhe zhvillimi i raundit të dytë të takimeve dypalëshe mes liderëve të Aleancës.
