Presidenti i SHBA-ve Donald Trump, do të kryesojë këtë të enjte në Washington mbledhjen e parë të Bordit të Paqes.
Rreth një muaj pas themelimit të tij, Bordi po mblidhet për seancën e tij të parë, në orën 09:00 sipas orës lokale, ose rreth orës 15:00 me orën e Tiranës. Kryeministri shqiptar Edi Rama ndodhet atje, për të përfaqësuar Shqipërinë si një vend themelues.
Ky organ i ri ndërkombëtar u krijua fillimisht për rindërtimin dhe stabilizimin e Gazës pas një armëpushimi që uli intensitetin e luftës së Izraelit në enklavën e rrethuar në fund të vitit 2025.
I miratuar nga Këshilli i Sigurimit i OKB-së përmes një rezolute, Bordi i Paqes do të koordinojë ndihmën humanitare, përpjekjet e rindërtimit dhe sigurinë afatgjatë në territorin e shkatërruar nga lufta.
Koncepti i Bordit të Paqes doli nga plani 20-pikësh i Trump, i shpallur në fund të vitit 2025 për t’i dhënë fund luftës në Gaza. Me Trump-in si kryetar të përhershëm, bordi u lançua zyrtarisht me një ceremoni nënshkrimi në Forumin Ekonomik Botëror në Davos, Zvicër, muajin e kaluar.
Në ceremoni morën pjesë përfaqësues nga 19 shtete themeluese, përfshirë Turqinë. Objektivi i menjëhershëm i Bordit të Paqes është të lehtësojë rindërtimin e Gazës, e cila pësoi shkatërrim të plotë gjatë luftës dyvjeçare ku Izraeli vrau mbi 71 mijë e 660 palestinezë dhe plagosi shumë të tjerë.
Kush merr pjesë sot?
Shtëpia e Bardhë ka ftuar zyrtarisht 50 vende për t’iu bashkuar Bordit të Paqes, me 35 udhëheqës që deri tani kanë shfaqur interes, mes tyre edhe kryeministri Edi Rama, i cili ndodhet në Uashington. Aktualisht, 26 vende kanë pranuar dhe janë emëruar anëtarë themelues të bordit, ndërsa të paktën 14 vende kanë refuzuar ftesat.
Europa
Europa është e ndarë mbi Bordit të Paqes të Trump-it dhe statutit të tij, të cilin presidenti i SHBA-ve do ta kryesojë edhe pas përfundimit të presidencës së tij.
Vetë Bashkimi Europian ka deklaruar se nuk synon të bashkohet me Bordit e Paqes për shkak të shqetësimeve mbi statutin, dhe presidentja Ursula von der Leyen ka refuzuar ftesën për mbledhjen e së enjtes.
Ftesa e Trump-it për presidentin rus Vladimir Putin për t’u ulur në bord ka komplikuar më tej çdo pajtim të mundshëm për vendet europiane, ndërsa lufta në Ukrainë vazhdon. Aktualisht, Putin nuk ka vendosur nëse do të bëhet anëtar.
Fuqi të mëdha europiane, përfshirë Francën, Gjermaninë, Mbretërinë e Bashkuar dhe Spanjën, kanë refuzuar ftesat për t’u bashkuar me Bordit të Paqes si anëtarë.
Megjithëse ka shqetësime, BE po dërgon komisioneren e saj për Mesdheun, Dubravka Suica, si vëzhguese në mbledhjen e së enjtes. Një zëdhënës tha se, edhe pse pyetje mbeten mbi statutin, BE do të punojë me SHBA-të mbi “zbatimin e planit të paqes për Gaza-n”.
Ndërkohë që BE nuk është bërë anëtare e bordit, dy vende të saj, Hungaria dhe Bullgaria, i janë bashkuar. Kryeministri hungarez Viktor Orban, i cili do të marrë pjesë në mbledhje, është një aleat i afërt i Trump.
Kosova dhe Shqipëria gjithashtu janë bërë anëtare të bordit dhe do të marrin pjesë në mbledhjen e së enjtes.
Italia, Qipro, Greqia dhe Rumania kanë konfirmuar se do të dërgojnë përfaqësues si “vëzhgues”. Presidenti rumun Nicusor Dan, i cili gjithashtu merret me politikën e jashtme, do të marrë pjesë personalisht.
Ndërkohë, Papa Leoni, udhëheqës i 1.4 miliardë katolikëve në botë, ka refuzuar ftesën për vendin në bord, duke theksuar se situatat e krizës duhet të menaxhohen nga Organizatë e Kombeve të Bashkuara.
Tahani Mustafa, studiues i vizituar në programin për Lindjen e Mesme dhe Afrikën Veriore në Këshillin Europian për Marrëdhëniet e Jashtme, i tha Al Jazeera se aleatët perëndimorë të SHBA-ve “insistojnë të qëndrojnë pranë një rendi liberal të bazuar në rregulla, multilateralizëm, që u jep atyre një nivel të barabartë, ndërsa pjesa tjetër e Jugut Global ka qenë shumë më pragmatike në mbështetjen dhe pjesëmarrjen e tyre, madje edhe në anëtarësimin që ofrojnë në Bordit e Paqes”.